Tại thượng đỉnh ở Nhà Trắng hôm 24/9, ông Tập Cận Bình nhắc lại lịch sử Thế chiến II, còn ông Trump gọi Mỹ – Trung khi đó là “đồng minh”, khiến Nhật Bản chú ý, Đài Loan phản bác.
Theo Epoch Times, lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình đã nhắc tới Thế chiến II trước khi hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng hôm thứ Năm (24/9). Ông nói: “Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Trung Quốc và Mỹ đã sát cánh chống lại cuộc xâm lược của chủ nghĩa phát xít”.
Tối cùng ngày, tại quốc yến ở Nhà Trắng, ông Tập nhắc lại ý này. “Hơn 80 năm trước, nhân dân hai nước Trung – Mỹ đã kề vai chiến đấu, chống lại quân xâm lược của chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản,” ông nói.
Còn ông Trump, tại lễ đón ở Nhà Trắng, nói Mỹ và Trung Quốc từng là “đồng minh” trong Thế chiến II. Ông cũng nhắc tới việc nhân dân hai nước cùng nỗ lực giành chiến thắng.
Đây là lần thứ hai trong năm nay hai nhà lãnh đạo gặp nhau.
Nhật Bản gấp rút thu thập thông tin
Theo Epoch Times, Chính phủ Nhật Bản đang thu thập và phân tích thông tin về cuộc gặp Trump – Tập hôm 24/9. Tokyo cũng muốn sớm thu xếp cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Sanae Takaichi và ông Trump để nắm trực tiếp nội dung hội đàm.
Hôm 25/9, tại dinh Thủ tướng, bà Takaichi được hỏi về cách ông Trump mô tả quan hệ Mỹ – Trung thời Thế chiến II. Bà nói Nhật và Mỹ tuy từng giao chiến nhưng đã hòa giải sau chiến tranh, và nay là đồng minh “gắn kết bằng sợi dây rất bền chặt, tin cậy lẫn nhau”. Bà cho rằng cuộc gặp Trump – Tập là trao đổi giữa hai nước thứ ba, nên bà sẽ không bình luận từng điểm.
Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara thì nói phía Nhật “rất quan tâm tới diễn biến tình hình”. Ông cho rằng quan hệ Mỹ – Trung rất quan trọng đối với sự ổn định của cộng đồng quốc tế, trong đó có Nhật Bản.
Đài Loan: ĐCSTQ bóp méo sự thật lịch sử
Trong cuộc hội đàm, ông Tập cũng nói về Đài Loan. Theo bản tin Tân Hoa Xã công bố hôm 25/9 mà Vision Times dẫn lại, ông Tập nói Bắc Kinh có lập trường rõ ràng về bảo vệ thống nhất quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ. Ông đề nghị phía Mỹ “kiên trì lập trường đúng đắn phản đối ‘Đài Loan độc lập’” và thận trọng xử lý vấn đề Đài Loan.
Sau cuộc gặp, phía Mỹ cho biết chính sách với Đài Loan không đổi. Theo Epoch Times, Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue trả lời báo chí hôm 25/9 rằng chính sách Đài Loan của ông Trump “không thay đổi”. “Chúng tôi không thay đổi cách diễn đạt, không thay đổi lập trường của mình,” ông nói.
Về phía Đài Loan, Hội đồng Các vấn đề Đại lục (MAC) cho biết nhà nước Trung Quốc cộng sản đến năm 1949 mới thành lập, nên không hề tồn tại trong Thế chiến II. MAC khẳng định không thể xóa bỏ sự thật lịch sử rằng “Trung Hoa Dân Quốc mới là đồng minh vững chắc của Mỹ trong Thế chiến II”, và chỉ trích ĐCSTQ “bóp méo sự thật lịch sử”. Cơ quan này cũng cho rằng ĐCSTQ liên tục lợi dụng các dịp tiếp xúc Mỹ – Trung để tuyên truyền lập trường về Đài Loan.
Bộ Ngoại giao Đài Loan nói phía Trung Quốc “liên tục bóp méo sự thật”, đồng thời nhắc lại rằng Bắc Kinh không có quyền đại diện cho Đài Loan.
Vision Times cho biết thêm, hôm 25/9, MAC nói Trung Hoa Dân Quốc là quốc gia có chủ quyền, không lệ thuộc Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Theo MAC, đó là hiện trạng ở eo biển Đài Loan và là sự thật khách quan, không vì lập luận của Bắc Kinh mà thay đổi. MAC chỉ trích ĐCSTQ tìm cách gắn vấn đề Đài Loan với “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng” Mỹ – Trung.
MAC cho rằng sự ổn định chiến lược Mỹ – Trung không nên trở thành cái cớ để ĐCSTQ thôn tính Đài Loan hay phá vỡ hiện trạng eo biển. Theo cơ quan này, căng thẳng ở eo biển Đài Loan những năm gần đây bắt nguồn từ các hành động bành trướng ngày càng hung hăng của Bắc Kinh.
Về lịch sử, MAC nói Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đến năm 1949 mới ra đời. Vì vậy, chính phủ đại diện Trung Quốc tham gia ngoại giao quốc tế và kháng chiến chống Nhật trong Thế chiến II là Trung Hoa Dân Quốc. MAC lấy ví dụ chính sách của ĐCSTQ thời kháng chiến chống Nhật và lập trường của đảng này trong Chiến tranh Triều Tiên sau đó. Theo MAC, các lập luận của ĐCSTQ không thể thay thế vai trò và đóng góp của Trung Hoa Dân Quốc trong Thế chiến II.
MAC kêu gọi Bắc Kinh ngừng đe dọa, gây sức ép với Đài Loan, nhìn nhận thực tế quan hệ hai bờ và đối thoại với chính phủ dân cử của Đài Loan. Theo MAC, chỉ đối thoại và trao đổi mới giúp quan hệ hai bờ đi theo hướng tích cực.
Trước thượng đỉnh, Mỹ – Nhật đã khẳng định liên minh
Cũng theo Epoch Times, trước cuộc gặp Trump – Tập, bà Takaichi đã hội đàm khoảng 35 phút với ông Trump tại New York hôm 22/9, bên lề kỳ họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Hai bên trao đổi về Trung Quốc và tình hình an ninh châu Á, đồng ý tăng cường hơn nữa liên minh Mỹ – Nhật.
Bản tóm tắt do Chính phủ Nhật công bố cho biết hai bên đồng ý nâng cao khả năng răn đe và ứng phó của liên minh. Hai nhà lãnh đạo cũng trao đổi quan điểm về các vấn đề liên quan tới Trung Quốc trước thượng đỉnh Mỹ – Trung.
Khi đó, bà Takaichi nói cuộc gặp diễn ra lúc môi trường an ninh châu Á ngày càng nghiêm trọng, nên có ý nghĩa cho thế giới thấy liên minh Nhật – Mỹ vững chắc. Trước đó, Chính phủ Nhật cũng nói muốn bà Takaichi và ông Trump cùng xác nhận không nhượng bộ về vấn đề Đài Loan.
Hôm 21/9, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi và Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun hội đàm tại New York. Sau đó, ba nước ra tuyên bố chung, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan. Tuyên bố phản đối mọi hành động đơn phương thay đổi hiện trạng. Mỹ cũng tái khẳng định cam kết phòng thủ và cam kết răn đe mở rộng đối với Nhật Bản và Hàn Quốc.
Bảo Minh