Ông Lê Trí Anh (Jimmy Lai), nhà sáng lập Tập đoàn Truyền thông Next Digital và là người hiện bị chính quyền Hồng Kông kết án 20 năm tù, vừa được Đài Truyền hình – Phát thanh Công cộng Đức Deutsche Welle (DW) trao Giải Tự do Ngôn luận, nhằm bày tỏ sự tôn kính sâu sắc đối với tinh thần kiên định của ông trong việc bảo vệ tự do báo chí.
Theo tờ Pulse HK News, Tổng giám đốc Deutsche Welle, bà Barbara Massing cho biết, dù không gian tự do báo chí tại Hồng Kông đang ngày càng bị thu hẹp, ông Lê Trí Anh vẫn kiên định bảo vệ tự do ngôn luận, chấp nhận đối mặt với rủi ro cực lớn. “Thông qua tờ Apple Daily, ông đã tạo ra một nền tảng để các nhà báo được tự do đưa tin và cất tiếng nói cho phong trào dân chủ Hồng Kông. Sự kiên trì của ông nhắc nhở chúng ta rằng tự do báo chí không phải là điều đương nhiên, mà là quyền phải được liên tục bảo vệ”, bà nhấn mạnh.
Bà Massing cho hay, việc Deutsche Welle trao Giải Tự do Ngôn luận cho ông Lê Trí Anh là nhằm tôn vinh những đóng góp không thể thay thế của ông đối với các giá trị dân chủ. Lễ trao giải dự kiến diễn ra ngày 23/6 tại Diễn đàn Truyền thông Toàn cầu của DW ở thành phố Bonn, Đức.
Theo Deutsche Welle, con trai ông là Lê Sùng Ân (Lai Chung-yan) cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng cha ông đã bị giam giữ biệt lập hơn 5 năm. “Mục đích của chính quyền khi làm như vậy là để ông cảm thấy bị lãng quên và cô lập. Tuy nhiên, sự ủng hộ đến từ khắp nơi trên thế giới cùng với giải thưởng lần này cho thấy sự thật không phải như vậy. Những người đấu tranh vì tự do – nhất là những người đấu tranh vì tự do của người khác – chưa bao giờ cô đơn”, ông Lê Sùng Ân nói.
Chủ tịch Hội Nhà báo Hồng Kông Trịnh Gia Như (Cheng Ka-ju) cho biết, việc ông Lê Trí Anh được trao giải thưởng này khiến người Hồng Kông cảm thấy những nỗ lực mà họ từng bỏ ra đã được thế giới nhìn nhận và công nhận. Cựu phóng viên Apple Daily Lý Gia Thông bày tỏ nỗi buồn khi cho rằng, dưới sự kìm kẹp của Luật An ninh Quốc gia, người Hồng Kông hiện nay hầu như chỉ còn “một tiếng nói duy nhất”.
Ngày 1/5, chính quyền Hồng Kông ra thông cáo báo chí, mạnh mẽ lên án các “tổ chức chống Trung Quốc” và truyền thông nước ngoài vì đã “lừa dối công chúng và tẩy trắng cho ông Lê Trí Anh”.
Năm nay 78 tuổi, ông Lê Trí Anh mang quốc tịch Anh, sinh tại Quảng Châu và đã vượt biên sang Hồng Kông khi mới 12 tuổi. Ông sáng lập tờ Apple Daily năm 1995, luôn kiên trì thúc đẩy phong trào dân chủ Hồng Kông và đóng vai trò nổi bật trong các cuộc biểu tình đòi dân chủ quy mô lớn giai đoạn 2019–2020.
Sau khi Hồng Kông thực thi Luật An ninh Quốc gia phiên bản địa phương năm 2020, ông Lê Trí Anh bị bắt với cáo buộc “cấu kết với thế lực nước ngoài hoặc bên ngoài nhằm gây nguy hại cho an ninh quốc gia” và bị giam giữ từ tháng 12/2020 đến nay. Tháng 2/2026, tòa án Hồng Kông kết án ông 20 năm tù với các tội danh “âm mưu cấu kết với thế lực nước ngoài” và “xuất bản ấn phẩm có tính chất kích động”, dựa trên các điều khoản của luật an ninh.
Môi trường báo chí Hồng Kông suy thoái nghiêm trọng kể từ khi Luật An ninh Quốc gia được áp dụng vào năm 2020. Trong Báo cáo Chỉ số Tự do Báo chí Thế giới 2026, tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) xếp Hồng Kông ở vị trí 140, thuộc nhóm “tình hình rất nghiêm trọng” – mức thấp nhất trong hệ thống phân loại. Điểm số của Hồng Kông giảm nhẹ từ 39,86 năm ngoái xuống 39,49 năm nay, chủ yếu do cả ba chỉ số chính trị, kinh tế và xã hội đều sa sút.
Báo cáo nhấn mạnh, Hồng Kông từng được coi là pháo đài của tự do báo chí, nhưng kể từ khi Luật An ninh Quốc gia có hiệu lực năm 2020, tự do báo chí tại đây đã liên tiếp hứng chịu những đòn giáng chưa từng có. Báo cáo đặc biệt nêu rõ trường hợp ông Lê Trí Anh – nhà sáng lập Apple Daily – bị kết án nặng nề chính vì các điều khoản hà khắc của luật; tháng 2 năm nay ông bị tuyên án 20 năm tù với cáo buộc “âm mưu cấu kết với thế lực nước ngoài”.
Hồ sơ công khai cho thấy ông Lê Trí Anh đã nhiều lần được vinh danh với các giải thưởng tự do báo chí quốc tế. Tháng 12/2020, Phóng viên Không Biên giới trao cho ông Giải Tự do Báo chí thường niên, nhằm bày tỏ sự ủng hộ đối với truyền thông độc lập ở Hồng Kông trong bối cảnh không gian tự do báo chí bị Bắc Kinh chèn ép ngày càng dữ dội. Tháng 6/2021, Quỹ Tưởng niệm Nạn nhân Chủ nghĩa Cộng sản tại Mỹ trao cho ông giải thưởng cao nhất “Giải Tự do Truman–Reagan” để vinh danh sự nghiệp cả đời theo đuổi tự do và dân chủ. Cùng tháng, Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) cũng vinh danh ông bằng một giải thưởng tự do báo chí quốc tế.
Ngoài ra, Trung tâm Hiến pháp Quốc gia Hoa Kỳ đã trao cho ông “Huân chương Tự do” lần thứ 33, ghi nhận lòng dũng cảm và những hy sinh của ông trong việc thực thi quyền tự do ngôn luận và đấu tranh ôn hòa. Ông là người gốc Hoa đầu tiên nhận được giải thưởng danh giá này.
Lý Tịnh Dao / Vision Times