Tổng thống Trump hôm thứ Sáu (9/1) cho biết, vì lý do an ninh quốc gia, Mỹ cần phải “sở hữu” Greenland nhằm ngăn chặn khả năng Nga hoặc Trung Quốc “tiếp quản” hòn đảo này trong tương lai. Ông cũng nói rằng nếu Mỹ không hành động, Trung Quốc và Nga có thể trở thành “láng giềng” của Mỹ.
Phát biểu tại Nhà Trắng khi tiếp các lãnh đạo doanh nghiệp dầu khí, ông Trump chỉ ra rằng dù từ năm 1951 Mỹ đã có căn cứ quân sự tại Greenland, nhưng các thỏa thuận thuê hiện nay không đủ để bảo đảm an ninh quốc phòng lâu dài.
“Chúng tôi sẽ hành động với Greenland, dù họ có muốn hay không,” ông Trump nói. “Bởi vì nếu chúng tôi không làm, Nga hoặc Trung Quốc sẽ tiếp quản Greenland, và chúng tôi sẽ không để Trung Quốc hay Nga trở thành láng giềng của mình.”
Ông Trump nói thêm rằng ông hy vọng có thể đạt được thỏa thuận với Đan Mạch, đồng thời cho biết: “Chúng tôi sẽ đạt được mục tiêu bằng ‘cách dễ dàng’, hoặc bằng ‘cách khó khăn’”.
Greenland có dân số khoảng 57.000 người, là lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch. Do nằm giữa Bắc Mỹ và Vòng Bắc Cực, khu vực này từ thời Chiến tranh Lạnh đã là tuyến phòng thủ ngắn nhất giữa Mỹ và Liên Xô. Căn cứ Không gian Pituffik trên đảo (Pituffik Space Base, trước đây là Căn cứ Không quân Thule) từ Thế chiến II đến nay vẫn do quân đội Mỹ vận hành, hiện do Lực lượng Không gian Mỹ quản lý, là hạt nhân của hệ thống cảnh báo sớm toàn cầu và mạng lưới giám sát không gian của Mỹ.
Nhà Trắng trước đó cho biết chính phủ đang cân nhắc việc mua vùng lãnh thổ bán tự trị này, nhưng không loại trừ khả năng xem xét sử dụng sức mạnh quân sự nếu các biện pháp ngoại giao thất bại.
Khi trả lời câu hỏi của phóng viên, ông Trump nói thêm rằng chiến lược quốc gia không thể chỉ dựa vào các thỏa thuận thuê mướn.
“Bạn sẽ bảo vệ nó vì quyền sở hữu, chứ không phải vì một hợp đồng thuê. Chúng ta sẽ phải bảo vệ Greenland,” ông Trump nói. “Chúng ta phải sở hữu nó thì mới có thể bảo vệ nó.”
Ông Trump cho biết, vùng biển gần Greenland hiện nay “đầy rẫy tàu thuyền và tàu ngầm của Trung Quốc và Nga”. Ông cảnh báo rằng Bắc Kinh đã thể hiện tham vọng trở thành một “quốc gia cận Bắc Cực”.
Kế hoạch giành quyền kiểm soát Greenland cũng nhận được sự ủng hộ của một số nhân vật lưỡng đảng. Thượng nghị sĩ Dân chủ John Fetterman cho rằng việc mua Greenland mang lại “lợi ích chiến lược to lớn”.
Ngoài ra, Greenland còn sở hữu trữ lượng dồi dào các khoáng sản đất hiếm, dầu mỏ và khí đốt tự nhiên. Cùng với biến đổi khí hậu khiến băng tan, giá trị khai thác của những tài nguyên này ngày càng trở nên rõ rệt.
Hiện tại, cả Greenland và Đan Mạch đều đã khẳng định hòn đảo này là “không phải để bán”.
Hôm thứ Ba, các đồng minh châu Âu bao gồm Pháp, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh và Đan Mạch đã ra tuyên bố chung, nhấn mạnh cần phải tôn trọng nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ được quy định trong Hiến chương Liên Hợp Quốc. Tuyên bố cũng khẳng định họ, giống như Mỹ, coi trọng an ninh Bắc Cực, nhưng cho rằng điều này phải được thực hiện theo cách “tập thể” giữa các đồng minh.
Đan Mạch còn cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào cũng có thể chấm dứt quan hệ trong liên minh NATO.
Theo báo cáo độc quyền từ Reuters, nhiều nguồn tin tiết lộ rằng chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang nghiên cứu nhiều phương án chính sách liên quan đến tương lai của Greenland, trong đó bao gồm thảo luận về việc phát tiền mặt một lần cho cư dân Greenland nhằm thúc đẩy vùng lãnh thổ này gia nhập Hoa Kỳ.
Hai nguồn tin giấu tên cho biết, số tiền được hình dung nằm trong khoảng từ 10.000 USD đến 100.000 USD cho mỗi người, nhưng hiện vẫn chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra.
Dự kiến vào tuần tới, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ gặp các quan chức Đan Mạch để tiếp tục thảo luận các vấn đề liên quan.
Bảo Minh