Trương Nhân Tuấn
31-8-2026
Loạt bài nói về VinFast của tôi tuy chưa kết thúc nhưng đã nhận rất, rất nhiều bình luận. Có nhiều bình luận “hay” nhưng cũng có nhiều bình luận “dở”.
Có người ví xe VinFast của ông Vượng với… tô phở. Nghĩ cũng đúng, xe ông Vượng được phong làm “xe quốc dân”, trong khi tô phở đúng là “quốc hồn quốc túy” của dân Việt Nam. Ví chiếc xe VinFast với tô phở như vậy là “chỉnh”.
Vấn đề là bài viết của tôi liệt kê linh kiện ráp thành xe VinFast: Thép để dập khung sườn, động cơ (e-motor) và bộ biến biên (inverter), cell pin, bộ phận điện tử điều khiển xe… đều nhập từ Trung Quốc.
Đồng ý là một tô phở được bưng lên cho khách, 100% “linh kiện” để “lắp ráp” thành tô phở đều phải mua ở chợ. Chợ ở đây là chợ Việt Nam. Tiệm phở chỉ cần “công thức nấu phở” là đã có một “thương hiệu” rồi.
Rõ ràng “tô phở” do VinFast nấu, từ xương nấu súp cho tới thịt bò, bánh phở… đều nhập khẩu từ Trung Quốc. Chỉ có chút hành ngò rắc ở trên và cái công thức là “made in Việt Nam”. Theo tính toán của tôi, khi mà tỉ lệ “nội địa hoá” có thể thao túng được, kiểu nâng giá cái công thức làm phở lên 70% giá trị tô phở, thì toàn bộ vấn đề về “công nghệ” phải được đặt lại.
Nhiều lần tôi đã nhắc về nguy cơ “Việt Nam mất chủ quyền công nghệ số” và hiện tượng “lệ thuộc công nghệ” trong các bài viết của tôi về VinFast.
Bà con nên biết là trong bộ Luật về “Tình báo” của Trung Quốc, Điều 7 quy định “mọi tổ chức, công dân và doanh nghiệp Trung Quốc có nghĩa vụ hỗ trợ, phối hợp với công tác tình báo quốc gia“.
Một chiếc xe VinFast xuất xưởng với nhiều linh kiện điện tử đến từ Trung Quốc có nhiều khả năng trở thành một chiếc “drone 4 bánh” của Trung Quốc.
Khác với xe hơi truyền thống thuần cơ khí, xe điện thông minh ngày nay là các hệ thống máy tính nối mạng di động khổng lồ. Điều này có nghĩa là một chiếc xe điện có thể trở thành một “mạng lưới thu thập dữ liệu đa chiều 24/7”.
Khi chiếc xe VinFast trang bị hàng chục cảm biến “made in China” như camera quang học, radar sóng, LiDAR, cảm biến siêu âm, micro trong xe và định vị vệ tinh GPS… Khi lưu thông, xe liên tục quét 3D toàn bộ không gian xung quanh (đường phố, cơ sở hạ tầng, căn cứ quân sự, tòa nhà chính phủ…), ghi lại khuôn mặt người đi đường, bảng số xe và thậm chí là các cuộc trò chuyện trong xe, thông qua những micro phục vụ trợ lý ảo.
Xe kết nối internet liên tục qua eSIM viễn thông (4G/5G) để truyền dữ kiện thu thập được về máy chủ đám mây (Cloud Server) của nhà sản xuất. Thông qua thể thức “cập nhật phần mềm” qua mạng, nhà sản xuất (các linh kiện) có thể gởi các bản vá firmware từ xa để can thiệp trực tiếp vào bộ điều khiển trung tâm (ECU/VCU).
Trên xe điện, hệ thống bánh lái (volant), chân thắng và chân ga không còn liên kết thuần cơ khí (như xe thời trước) mà là điều khiển điện tử (By-wire). Nếu phần mềm điều khiển hoặc module truyền thông bị kiểm soát từ xa, về mặt lý thuyết, người ngoài có thể vô hiệu hóa chân thắng, bẻ tay lái khẩn cấp, khóa cửa xe hoặc tắt máy từ xa.
Tức là có khả năng về sự can thiệp từ bên ngoài vào cơ cấu điều khiển xe.
Cá nhân tôi từng coi những clip video thấy cảnh xe VinFast “tự lái” hoặc “tự cháy”. Không cần biết nguyên nhân đến từ đâu nhưng chúng ta có quyền đặt nghi vấn về sự can thiệp đầy ác ý của “bên ngoài”.
Nếu xe quốc dân của Việt Nam là một “tô phở” với thịt thà, rau củ đều do nông dân Việt Nam cung cấp thì không có gì để nói cả.
Nhiều lần trong loạt bài về VinFast, tôi có nói là Việt Nam đang bị đe doạ “mất chủ quyền công nghệ số”. Chỉ cần các nhà cung cấp cell pin, các linh kiện điện tử… của Trung Quốc “trở quẻ”, không cung cấp nữa thì VinFast tức khắc sẽ sụp đổ. Có người bênh vực rằng VinFast là một “thương hiệu” quốc gia. Thì Coca-Cola, Apple… cũng đều là “thương hiệu quốc gia” nhưng chỉ có VinFast được nhà nước cấp đất mỗi khi sắp “ngộp” vốn.
Đổ sông đổ biển mỗi năm vài tỉ đô la bù lỗ để VinFast hãnh diện là “xe quốc dân”, Việt Nam có được một “thương hiệu”. Cuối cùng Việt Nam bị “lệ thuộc công nghệ”, có thể bị “giám sát tình báo mọi nơi, mọi lúc”. Cái giá có hợp lý hay không?
Đó là chưa nói tới vụ “mất chủ quyền” công nghệ, nếu Trung Quốc trở chứng không bán cell pin cho VinFast nữa.
Nguồn: Tiếng Dân