Nhiều đảng viên Cộng hòa đang lo lắng trước việc Tổng thống Trump kém nhiệt huyết trước cuộc bầu cử giữa kỳ, khiến vị thế của họ trở nên bấp bênh.
Đảng Cộng hòa đang đối mặt với triển vọng u ám trước cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11, nơi họ có nguy cơ đánh mất thế đa số tại Hạ viện. Hàng loạt nghị sĩ Cộng hòa mong chờ Tổng thống Donald Trump có thể dẫn dắt họ vượt qua khó khăn, nhưng những gì nhận được lại là những chiến lược mơ hồ từ Nhà Trắng.
Dù chiến dịch tranh cử sắp bước vào giai đoạn quyết liệt, phe Cộng hòa và các siêu ủy ban vận động tranh cử (PAC) của đảng không biết Tổng thống sẽ sử dụng quỹ tranh cử như thế nào, vì ông vẫn chưa phê duyệt kế hoạch chi tiêu.
Các nhà tài trợ đảng Cộng hòa đang phải đổ tiền vào những cuộc bầu cử sơ bộ tốn kém tại Texas và Georgia do ông Trump chưa đưa ra quyết định ủng hộ ai, hay như ở Louisiana, khi ông ủng hộ một người thách thức nghị sĩ đương nhiệm phe Cộng hòa.
Những người từng bày tỏ với Tổng thống Trump về các trở ngại này cho biết đôi khi ông tỏ ra thờ ơ và không mặn mà với các kế hoạch chi tiêu hay ủng hộ ứng viên.
Trong phần lớn năm ngoái, Nhà Trắng vẫn là một “ốc đảo lạc quan”. Đội ngũ của Tổng thống Trump lập luận rằng đảng Cộng hòa đang ở vị thế tốt hơn so với cùng thời điểm trong nhiệm kỳ đầu tiên ông giữ chức, dựa trên các dữ liệu như tỷ lệ ủng hộ, kết quả thăm dò dư luận và số lượng đăng ký cử tri.
Tuy nhiên hiện tại, đảng Dân chủ không cần một “làn sóng xanh” quy mô như năm 2018 để giành quyền kiểm soát Hạ viện, nơi đảng Cộng hòa chỉ nắm giữ thế đa số tối thiểu và đang phải bảo vệ 14 ghế chưa ngã ngũ.
Càng làm trầm trọng thêm vấn đề là việc tỷ lệ ủng hộ Tổng thống sụt giảm và những thắng lợi đảng Dân chủ đạt được trong các cuộc bầu cử đặc biệt đang làm lu mờ triển vọng của đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử quan trọng sắp tới.
Hầu hết đảng viên Cộng hòa đều chưa sẵn sàng chỉ trích ông Trump công khai, song theo một số nguồn tin am hiểu vấn đề, nội bộ của đảng như “ngồi trên đống lửa” khi Tổng thống và cộng sự không cho thấy chút khẩn trương nào.
“Mỗi lần tôi nói chuyện điện thoại, ông ấy đều hỏi: ‘Cuộc đua thế nào rồi?’ sau đó trích dẫn các số liệu thăm dò cho tôi, nên tôi biết ông ấy đang theo dõi rất sát sao”, nghị sĩ Cộng hòa John Cornyn, người đang tranh cử để bảo vệ ghế Thượng viện bang Texas, nói.
Tuy nhiên, Cornyn vẫn chưa nhận được ủng hộ từ Tổng thống Trump, điều làm ông lo lắng nhất lúc này. “Chỉ duy nhất một người có thể đưa ra quyết định đó và chúng tôi không thể chờ đợi mãi được”, ông nói.
Cuộc bầu cử sơ bộ tại Texas vào tháng tới đang là tâm điểm lo ngại đối với đảng Cộng hòa tại Thượng viện, bởi các chiến lược gia đánh giá đối thủ nặng ký nhất của ông Cornyn, tổng chưởng lý bang Ken Paxton, sẽ yếu thế hơn trước đối thủ đảng Dân chủ khi bước vào cuộc bầu cử giữa kỳ sau đó, theo bản ghi nhớ từ Ủy ban Chiến dịch Quốc gia đảng Cộng hòa.
Các nguồn thạo tin cho hay nếu ông Paxton trở thành ứng viên đại diện đảng, phe Cộng hòa sẽ tốn thêm 100 triệu USD để có thể giúp ông giữ được ghế thượng nghị sĩ đại diện cho Texas, bang mà chi phí quảng cáo hiện lên tới 8 triệu USD mỗi tuần.
“Không thể chủ quan với Texas”, bản ghi nhớ nêu rõ, đồng thời đưa ra kết quả thăm dò nội bộ cho thấy ông Cornyn đang dẫn trước các ứng viên đảng Dân chủ, trong khi ông Paxton bị tụt lại phía sau.
Một cuộc khảo sát trực tuyến do Trường Công vụ Hobby thuộc Đại học Houston thực hiện từ ngày 20 đến 31/1 và công bố hôm 9/2 cho thấy ông Paxton đang dẫn trước ông Cornyn với tỷ lệ 38% so với 31%.
Trong buổi thuyết trình trước nhóm nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện tuần trước, Chủ tịch Ủy ban Thượng viện đảng Cộng hòa Tim Scott cho biết một cuộc thăm dò gần đây của Fox News cho thấy đảng Dân chủ đang dẫn trước họ 6 điểm trong các cuộc đua vào Hạ viện. Điều này có thể khiến cả 9 bang chiến trường tại Thượng viện rơi vào thế giằng co. Ông cũng lưu ý rằng các ứng viên đảng Dân chủ đang gây quỹ được nhiều hơn cho những cuộc đua khốc liệt tại Georgia, Bắc Carolina và Ohio.
Các đảng viên Cộng hòa tại Thượng viện hôm 1/2 được khích lệ phần nào khi ông Trump tuyên bố ủng hộ John E. Sununu trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng tại New Hampshire, bất chấp nỗ lực vận động bền bỉ từ lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện, nghị sĩ Cộng hòa John Thune. Dù trước đây Sununu từng chỉ trích Tổng thống Trump, ông lại đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò. Các lãnh đạo Cộng hòa đánh giá ông là ứng viên mạnh nhất để giành lại chiếc ghế mà thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen sắp bỏ trống khi bà nghỉ hưu.
Tuy nhiên, nỗ lực vận động ông Trump ủng hộ Cornyn vẫn giậm chân tại chỗ do nghị sĩ này chưa tạo được khoảng cách dẫn trước rõ rệt trong các cuộc thăm dò, ngay cả khi các đồng minh đã đổ 50 triệu USD vào chiến dịch quảng cáo ủng hộ ông.
Các cuộc bỏ phiếu sớm sẽ bắt đầu từ ngày 17/2, trước khi cuộc bầu cử sơ bộ chọn ứng viên của đảng Cộng hòa diễn ra vào ngày 3/3 tại Texas. Trong trường hợp không ứng viên nào giành được quá bán số phiếu, hai người có số phiếu cao nhất sẽ bước vào vòng bầu cử quyết định ngày 26/5.
Tổng thống Trump hôm 1/2 thắp lại hy vọng về việc sẽ can thiệp vào cuộc đua khi nói rằng ông đang xem xét điều này “rất nghiêm túc”. Tuy nhiên, ông đến nay chưa có bất kỳ động thái nào chứng minh cho tuyên bố của mình.
“Tôi đã có nhiều cuộc thảo luận về lý do tôi tin rằng việc ủng hộ John Cornyn là điều hợp lý nhất”, ông Thune tuần trước nói. “Tôi không nắm rõ thông tin nội bộ về việc quyết định đó sẽ như thế nào hoặc khi nào nó sẽ diễn ra”.
Theo hai nguồn tin am hiểu về những căng thẳng đang diễn ra, các thượng nghị sĩ Cộng hòa, trong đó có cả ông Thune, đang cảm thấy bất mãn trước cách Tổng thống Trump đối xử với các nghị sĩ đương nhiệm của đảng tại Thượng viện. Thượng nghị sĩ Thom Tillis từ bang Bắc Carolina đã từ chối tái tranh cử tại bang chiến trường này sau khi mâu thuẫn với ông Trump về việc cắt giảm bảo hiểm Medicaid trong gói chi tiêu chính phủ và cắt giảm thuế năm 2025.
Tháng trước, Tổng thống Trump đã ủng hộ một đối thủ cạnh tranh với thượng nghị sĩ Cộng hòa Bill Cassidy tại Louisiana, một quan chức Nhà Trắng cho biết. Đây là hệ quả từ việc ông Cassidy từng bỏ phiếu ủng hộ luận tội Tổng thống Trump trong phiên tòa tại Thượng viện cách đây 5 năm vì cáo buộc kích động vụ bạo loạn Đồi Capitol ngày 6/1/2021.
“Tôi thực sự nghĩ việc Quỹ Lãnh đạo Thượng viện công khai ủng hộ Cornyn và Cassidy, trong khi Tổng thống Trump lại im lặng hoặc phản đối, là vấn đề thực sự nghiêm trọng”, thượng nghị sĩ Tillis nói, đề cập đến siêu PAC chính hỗ trợ các nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện. “Chúng ta đang rơi vào cảnh tiền của người Cộng hòa đổ vào để đấu lẫn nhau, điều này thật vô lý trước thềm một cuộc bầu cử vốn đã có quá nhiều bất lợi”.
Về phía Hạ viện, nỗ lực của Nhà Trắng nhằm bảo vệ thế đa số thông qua việc vẽ lại bản đồ bầu cử ở các bang Texas, Bắc Carolina và Missouri dường như sẽ không thể giúp đảng Cộng hòa mang lại thêm ghế nào do đảng Dân chủ cũng có hành động tương tự tại California, Maryland và Virginia.
Nhà Trắng vẫn kỳ vọng sẽ giành thêm ghế từ bản đồ bầu cử mới tại Florida, sau khi Thống đốc đảng Cộng hòa Ron DeSantis tuyên bố mở phiên họp lập pháp đặc biệt của bang này vào tháng 4. Ông DeSantis cho biết muốn chờ đến lúc đó với hy vọng sẽ có một phán quyết mới từ Tòa án Tối cao giúp thay đổi diện mạo 19 khu vực bầu cử Hạ viện khắp miền nam.
MAGA Inc., siêu PAC của ông Trump, kết thúc năm 2025 với nguồn quỹ dự trữ 304 triệu USD. Tuy nhiên, điều khiến các đảng viên Cộng hòa hoang mang là họ đến giờ vẫn giữ kín kế hoạch chi tiêu với các đồng minh. Một nguồn tin thân cận với Nhà Trắng cho hay Tổng thống có khả năng sẽ phê duyệt chi tiêu theo nhiều đợt, đồng thời giữ lại một phần kinh phí để xây dựng ảnh hưởng trong các cuộc bầu cử tương lai và chi trả án phí.
“Nhờ Tổng thống Trump, MAGA Inc. sẽ có đủ nguồn lực để hỗ trợ những ứng viên ủng hộ chương trình nghị sự ‘Nước Mỹ trên hết’ nhằm bảo vệ biên giới, giữ an toàn cho các đường phố, thúc đẩy nền kinh tế và giúp cuộc sống mọi người Mỹ trở nên dễ thở hơn”, người phát ngôn Alex Pfeiffer nhấn mạnh.
Dù bất an, một số nghị sĩ Cộng hòa vẫn lên tiếng bảo vệ Tổng thống nhằm duy trì sự ủng hộ từ ông cũng như ngăn bầu không khí u ám lan rộng.
“Bây giờ mới là tháng hai và vẫn còn thời gian cho nhiều hoạt động khác, nhưng tôi rất vui khi nhận được ủng hộ mạnh mẽ từ Tổng thống và chính quyền của ông”, Thượng nghị sĩ Jon Husted từ Ohio tuyên bố.
Vũ Hoàng (Theo Washington Post, AFP, Reuters)