Trung Ngôn
13-9-2026
Có một tin rất vui vừa xuất hiện trên mạng xã hội: GDP (PPP) của Việt Nam đã vượt Hà Lan, Thụy Sỹ và được dự báo sắp vượt cả Úc, Ba Lan, để tiến vào top 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Kinhtế học
Đọc xong, bỗng thấy mình giàu lên. Không biết các bạn thế nào, chứ riêng tôi, từ lúc đọc được tin này, đi ra chợ thấy bó rau vẫn đắt, tiền điện vẫn cao, tiền xăng vẫn phải trả, nhưng trong lòng đã có một cảm giác rất khác.
Một cảm giác của người dân thuộc… top 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới! Chỉ có điều, khi tôi móc bóp ra trả tiền, cái bóp vẫn không biết chuyện, nó vẫn nghèo như cũ!
Ngay lập tức, cư dân mạng cũng có những phản ứng rất chân thành. Có người bình luận: “Làm báo thì không nên chơi cỏ”. Người khác nhẹ nhàng hơn: “Bớt hút lại đi ad ơi”!
Thật ra, có lẽ mọi người đã hiểu lầm. Đây không phải là chuyện “hút” hay không “hút”. Đây là chuyện chúng ta đang sống trong một thế giới mà chỉ cần thay đổi cách tính, thay đổi thước đo, hoặc đặt thêm một chữ viết tắt trong ngoặc đơn, thì cảm giác giàu có có thể tăng lên rất nhanh.
GDP theo sức mua tương đương, hay PPP, là một chỉ số kinh tế có ý nghĩa và được sử dụng rộng rãi để so sánh quy mô kinh tế giữa các quốc gia, có tính đến sự khác biệt về mặt bằng giá cả. Nó không phải con số bịa ra.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: GDP (PPP) lớn không có nghĩa là người dân cầm tiền đi mua hàng cũng giàu tương ứng. Đây là chỗ rất dễ xảy ra một màn ảo thuật truyền thông.
Việt Nam vượt Hà Lan! Nghe oai quá. Vượt Thụy Sỹ! Lại càng oai hơn. Sắp vượt Úc! Quá tuyệt vời!
Nhưng xin đừng vội mở champagne để ăn mừng, vì nếu GDP (PPP) là một chiếc bánh rất lớn, thì điều quan trọng không chỉ là chiếc bánh lớn đến đâu, mà còn là ai được ăn bao nhiêu miếng.
Một nền kinh tế đông dân có thể tạo ra tổng quy mô GDP rất lớn, nhưng điều đó không tự động biến mức sống của từng người dân thành mức sống của người Hà Lan, Thụy Sỹ hay Úc.
Nói cách khác, nếu nhà có mười người, tổng số tiền cả nhà kiếm được tăng lên, thì chưa chắc mỗi người trong nhà đều trở thành triệu phú.
Nhưng trong thế giới của những chiếc bảng xếp hạng, chỉ cần thấy thứ hạng tăng là đã đủ để mở nhạc chiến thắng. Hôm nay vượt Hà Lan; ngày mai vượt Thụy Sỹ; ngày mốt vượt Úc.
Rồi một ngày đẹp trời, Việt Nam tiến vào top 20. Lúc đó có lẽ chúng ta sẽ tổ chức một lễ ăn mừng thật lớn. Chỉ có điều, trong lúc cả nước đang ăn mừng vị trí thứ 20, người lao động có thể vẫn đang ngồi tính xem cuối tháng có còn đủ tiền để trả tiền thuê nhà hay không.
Sinh viên vẫn lo học phí. Gia đình trẻ vẫn lo chuyện mua nhà. Người bệnh vẫn phải lo tiền đóng viện phí. Người già vẫn lo thuốc men. Và hàng triệu người vẫn phải cân nhắc từng khoản chi tiêu trong cuộc sống hàng ngày.
Nhưng không sao, GDP (PPP) đã vượt Hà Lan rồi! Nếu cần thêm động lực, chúng ta có thể tiếp tục vượt Ba Lan, Úc, rồi vài nước nữa. Sau đó, biết đâu một ngày nào đó Việt Nam lọt top 10.
Và khi đó, có lẽ chúng ta sẽ có một câu thần chú mới: “Đừng nhìn vào túi tiền của anh. Hãy nhìn vào GDP (PPP) của đất nước!”
Anh công nhân than lương không đủ sống? GDP tăng! Người trẻ than không mua nổi nhà? GDP tăng! Bệnh nhân than viện phí? GDP tăng! Doanh nghiệp nhỏ than khó khăn? GDP tăng!
Người dân hỏi bao giờ mức sống mới tăng tương ứng với những bảng xếp hạng kinh tế? Xin lỗi, câu hỏi này hơi thực tế. Mà thực tế thì đôi khi làm hư mất giấc mơ.
Dĩ nhiên Việt Nam trở thành một nền kinh tế lớn hơn là điều đáng mừng, nhưng một quốc gia giàu có không chỉ được đo bằng việc đứng thứ bao nhiêu trong một bảng xếp hạng. Điều đáng mừng hơn là khi người dân bình thường có thể cảm nhận được sự giàu lên ấy trong chính cuộc sống của mình.
Bởi cuối cùng, người dân không thể mang GDP (PPP) ra chợ mua rau, họ cũng Không thể dùng GDP (PPP) để trả tiền thuê nhà, không thể dùng GDP (PPP) đóng học phí. Và càng không thể bỏ GDP (PPP) vào ví.
Cho nên, nếu một ngày nào đó Việt Nam thật sự lọt top 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới, xin hãy ăn mừng. Nhưng sau khi ăn mừng xong, có lẽ chúng ta cũng nên hỏi một câu: Bao giờ người dân Việt Nam mới cảm thấy mình đang sống trong một nền kinh tế thuộc top 20?
Còn nếu câu hỏi ấy chưa có câu trả lời, thì… thôi, tạm thời đừng hút nữa, coi chừng GDP lại bay mất.
Nguồn: Tiếng Dân