Hiện tượng khí hậu ở Thái Bình Dương năm nay mạnh chưa từng có sẽ kéo theo nhiệt độ tăng, có thể khiến 2027 trở thành năm nóng nhất từng ghi nhận.
Theo Nature, các nhà nghiên cứu dự báo hiện tượng khí hậu El Nino đang phát triển ở Thái Bình Dương có khả năng trở thành mạnh nhất trong 150 năm qua.
Trên trang The Climate Brink, Zeke Hausfather, nhà khoa học khí hậu tại tổ chức nghiên cứu Berkeley Earth, cho biết nhiều mô hình khí hậu đang dự báo nhiệt độ đỉnh điểm của đợt El Nino năm nay có thể bỏ xa kỷ lục trước đây. Ước tính nhiệt độ bề mặt biển cao nhất tại Thái Bình Dương sẽ hơn khoảng 0,8°C so với kỷ lục trước đây trong giai đoạn 2015-2016. Kết hợp với biến đổi khí hậu, năm sau nhiệt độ trung bình toàn cầu có thể tăng 1,7 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, vượt ngưỡng cam kết theo Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu. Ngoài ra, còn có khả năng hình thái khí hậu sẽ làm nhiệt độ tăng đủ mạnh ngay trong vài tháng tới để biến 2026 thành năm nóng kỷ lục.
Trong dự báo đăng tải ngày 20/7, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) nhận định có 80% khả năng một đợt El Nino vào nhóm mạnh nhất trong lịch sử sẽ hình thành từ nay đến cuối năm và sẽ tiếp diễn ít nhất đến tháng 4/2027.
“Thế giới phải coi đây là lời cảnh báo khí hậu khẩn cấp. Hiện tượng El Nino sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng nóng lên toàn cầu”, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cho biết trong một tuyên bố video hồi đầu tháng 6.
Giai đoạn nóng của ENSO năm nay, xuất hiện chỉ hai năm sau đợt gần nhất, thể hiện sự thay đổi có hệ thống trong chu kỳ, theo hướng El Nino ngày càng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu, theo Kaustubh Thirumalai, nhà cổ khí hậu học nghiên cứu ENSO tại Đại học Arizona (Mỹ).
Các đợt nắng nóng, hạn hán, lũ lụt và cháy rừng thường đi kèm với hiện tượng này sẽ gây ra những hậu quả kinh tế. Những thay đổi thời tiết do pha nóng của ENSO năm 1997-1998 đã làm tăng trưởng kinh tế toàn cầu suy giảm tổng cộng 5,7 nghìn tỷ USD trong những năm sau đó, theo ước tính của Justin Mankin, nhà nghiên cứu khí hậu tại Đại học Dartmouth (Mỹ) và các đồng nghiệp đăng trên Science.
Nếu các dự báo hiện nay sát với thực tế, đợt El Nino hiện tại có thể gây ra “10 nghìn tỷ USD thiệt hại kinh tế vào năm 2032”, theo Mankin. Ngoài ra, sự kiện còn gây sức ép lên các hệ sinh thái và đại dương, làm giảm lượng carbon ròng mà chúng hấp thụ từ khí quyển.
Theo World Resources Institute, những đợt nóng đột ngột gây hại cho các thảm cỏ biển và rừng tảo bẹ, làm tăng nguy cơ căng thẳng và bệnh tật trong nuôi trồng thủy sản và làm thay đổi quần thể sinh vật phù du và cá. Các sự kiện El Nino mạnh trong quá khứ, bao gồm 1997-1998 và 2015-2016, đã liên quan đến các đợt tẩy trắng san hô toàn cầu quy mô lớn, làm suy yếu các hệ sinh thái hỗ trợ nghề cá, du lịch và bảo vệ bờ biển.
Đối với các cộng đồng phụ thuộc vào đại dương, những cú sốc sinh thái này ảnh hưởng đến thu nhập của người dân, đặc biệt là các quốc gia ven biển và quốc đảo. El Nino mạnh kỷ lục có nguy cơ làm mất ổn định sinh kế của hàng triệu người phụ thuộc vào đại dương để có thức ăn, việc làm.
WRI cũng lưu ý xung đột giữa Mỹ và Iran, gây gián đoạn thị trường nhiên liệu và phân bón, có thể làm trầm trọng thêm tác động của đợt El Nino sắp tới. Những khu vực có khả năng chống chịu kém, vốn đang bị áp lực về giá lương thực và chi phí đầu vào, có thể rơi vào khủng hoảng lương thực khi xảy ra hạn hán hoặc các sự kiện thời tiết cực đoan.
Theo Reuters, hiện tượng thời tiết có khả năng gây hạn hán ở một số khu vực châu Á và mưa lớn ở một số khu vực Nam Mỹ, đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực. Các nước đang phát triển đặc biệt dễ bị tổn thương vì các hộ gia đình chi một phần lớn thu nhập cho thực phẩm và nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, do đó làm tăng nguy cơ các ngân hàng trung ương sẽ phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt trong thời gian hơn.
“El Nino khiến cho lạm phát trở nên dai dẳng hơn, với những dự báo về việc tăng lãi suất trong nửa cuối năm, đặc biệt là đối với các quốc gia Nam Á bị ảnh hưởng nhiều nhất như Ấn Độ, Indonesia, Việt Nam, Thái Lan”, Gary Tan, nhà quản lý danh mục đầu tư cổ phiếu tại Allspring Global Investments, cho biết.
El Nino là một giai đoạn trong quá trình ENSO – nhiệt độ bề mặt biển và gió ở Thái Bình Dương chuyển đổi giữa El Nino nóng và La Nina lạnh theo chu kỳ 2-7 năm. Đợt El Nino gần nhất diễn ra trong giai đoạn 2023-2024.
Nam Nguyễn tổng hợp