Sau nhiều tháng theo đuổi giải pháp ngoại giao, ông Trump dường như dần mất niềm tin vào việc đạt được thỏa thuận với Iran và nghiêng về giải pháp quân sự cứng rắn.
Trong gần 5 tháng qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã vài lần tìm cách xuống thang cuộc chiến với Iran mà ông phát động từ cuối tháng 2. Hồi tháng 4, ông đe dọa sẽ hủy diệt “toàn bộ nền văn minh” của Iran, nhưng sau đó đơn phương công bố lệnh ngừng bắn.
Tới tháng 6, ông ký bản ghi nhớ với Iran để mở lại eo biển Hormuz và ngừng bắn trên mọi mặt trận, tạo điều kiện cho hai bên đàm phán chấm dứt hoàn toàn xung đột. Nhưng chỉ ba tuần sau, ông nói rằng thỏa thuận ngừng bắn đã hết và ra lệnh nối lại không kích Iran, với quy mô và tần suất ngày càng mở rộng.
Tổng thống Trump hôm 23/7 cho hay ông đang cân nhắc “một cuộc tấn công quy mô lớn hơn bao giờ hết” vào Iran vì cho rằng nước này “chưa chịu đủ đau đớn” sau gần 5 tháng xung đột. Trong cuộc họp gần đây tại Phòng Bầu dục, ông đã trút cơn thịnh nộ lên giới lãnh đạo Iran, mô tả họ là “những kẻ điên rồ”.
Thực tế này cho thấy Tổng thống Trump dường như ngày càng mất kiên nhẫn, khi cuộc xung đột mà ông từng nghĩ sẽ kết thúc trong vài tuần sắp bước sang tháng thứ 6, theo Annie Linskey và Josh Dawsey, hai bình luận viên của WSJ.
Tình hình trở nên phức tạp hơn khi nhóm vũ trang Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen ngày 21/7 tấn công hai tàu chở dầu của Arab Saudi ở Biển Đỏ, khiến giá dầu tăng vọt. Ông Trump đe dọa sẽ tung ra “hình phạt quân sự lớn” đối với Iran nếu Houthi tiếp tục các cuộc tấn công.
Mỹ đang triển khai thêm lính đặc nhiệm, tiêm kích và lực lượng hậu cần tới Trung Đông để cung cấp cho ông Trump nhiều lựa chọn quân sự cứng rắn hơn nếu quyết định leo thang xung đột.
“Mỹ đã ký bản ghi nhớ với Iran nhưng họ đã phá vỡ nó, bắn vào tàu thương mại và sát hại binh sĩ Mỹ. Tổng thống Trump sẽ không khoanh tay đứng nhìn”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói.
Bà thêm rằng Iran đang phải trả giá cho hành vi của mình và sẽ tiếp tục trả giá “cho đến khi họ ngồi vào bàn đàm phán theo cách mà Tổng thống Trump cho là có ý nghĩa”.
Tuy nhiên, Iran đã chứng tỏ khả năng trụ vững trước các đợt không kích trước đây. Trong khi đó, một chiến dịch quân sự kéo dài của Mỹ có nguy cơ làm hao hụt kho dự trữ đạn dược của nước này và làm suy giảm sự ủng hộ của dư luận đối với cuộc chiến.
Xung đột Iran cũng làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ với Israel, đối tác thân cận của ông Trump trong cuộc chiến. Theo một quan chức cấp cao trong chính quyền, ông Trump gần đây bày tỏ sự thất vọng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, thậm chí có lúc nói với các trợ lý rằng ông không muốn điện đàm hay gặp lãnh đạo Israel.
Quan chức này cho biết phía Israel đang tìm cách thu xếp một cuộc gặp giữa ông Netanyahu và ông Trump. Thủ tướng Israel dự kiến tới Mỹ vào tuần tới để dự lễ tang thượng nghị sĩ Lindsey Graham, song kế hoạch này đến nay vẫn chưa được chốt. Đại sứ quán Israel tại Washington chưa bình luận về thông tin này.
Xung đột Iran cũng tạo ra áp lực lớn đối với Tổng thống Trump và một số cố vấn cấp cao của ông. Theo những người am hiểu vấn đề, một số trợ lý hàng đầu ở Nhà Trắng đã được cảnh báo rằng Iran đang tìm cách ám sát họ và được khuyến cáo ngừng sử dụng dịch vụ xe đưa đón để giảm thiểu rủi ro an ninh.
Khi tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ, ông Trump đã nhận được tin tình báo cho thấy Iran và các nhóm đồng minh đang lên kế hoạch phóng tên lửa vào máy bay chở ông, buộc Tổng thống Mỹ phải đổi chuyên cơ để rời Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia có chung đường biên giới với Iran.
WSJ trước đó đưa tin một số quan chức lo ngại chiếc Không lực Một, do Qatar tặng và được ông Trump sử dụng khi đến Thổ Nhĩ Kỳ, không có đủ năng lực phòng vệ trước các mối đe dọa an ninh.
Theo các quan chức, ông Trump đã rất tức giận khi New York Times lần đầu đưa tin về lý do ông đổi chuyên cơ. Ông cho rằng thông tin bị rò rỉ quá nhanh và phàn nàn với các trợ lý rằng điều này gây ra rủi ro nghiêm trọng về an ninh.
Để xác định nguồn tiết lộ thông tin, một số quan chức trong chính quyền đã được yêu cầu giao nộp điện thoại phục vụ điều tra. Ông Trump cũng yêu cầu trợ lý thường xuyên cập nhật tiến độ của cuộc điều tra.
Khi xung đột Iran tiếp tục kéo dài, ông Trump ngày càng mất niềm tin vào việc Mỹ và Iran có thể tìm ra giải pháp ngoại giao. Ông đã than phiền với các cố vấn rằng rất khó để biết ai mới là người đại diện cho giới lãnh đạo cấp cao của Iran, và mỗi khi Mỹ nghĩ rằng mình đã đạt được tiến triển trên bàn đàm phán thì Iran lại tiếp tục các cuộc tấn công, theo các nguồn tin am hiểu sự việc.
Tháng trước, Tổng thống Mỹ từng tràn đầy lạc quan với bản ghi nhớ giữa hai bên đến mức gạt đi những cảnh báo từ các đồng minh trong đảng Cộng hòa, những người cho rằng Iran sẽ không tuân thủ thỏa thuận. Ông Trump nói với họ rằng ông muốn mọi chuyện kết thúc.
Hai nhà đàm phán hàng đầu của ông Trump, gồm con rể Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff, vẫn tin rằng một thỏa thuận với Iran là có thể đạt được, theo các nguồn tin am hiểu vấn đề. Tuy nhiên, các cố vấn khác lại bày tỏ hoài nghi về khả năng có thỏa thuận hòa bình.
Cuộc chiến cũng đang làm rạn nứt liên minh bảo thủ mà ông Trump từng giữ ảnh hưởng gần như tuyệt đối, khiến một số người thuộc đảng Cộng hòa thân cận với Nhà Trắng lo lắng.
Các đồng minh lâu năm của ông Trump như Laura Ingraham, người dẫn chương trình của Fox News, đã bày tỏ quan ngại về việc cuộc chiến có thể ảnh hưởng đến đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Tuy nhiên, ông Trump vẫn kiên định với quan điểm rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Lãnh đạo Mỹ đã nói với mọi người rằng ông tin mình có thể đè bẹp ý chí của Iran thông qua một chiến dịch ném bom quyết liệt, theo nguồn tin am hiểu vấn đề.
“Tôi tin rằng ông ấy cho rằng mình đã trao cho hòa bình một cơ hội. Và giờ ông ấy đang quay trở lại với kế hoạch A, tức là hành động quân sự”, Nghị sĩ Cộng hòa Michael McCaul, thành viên cấp cao của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, nhận định.
Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)