Trương Anh Ngọc
Trong số gần 3 nghìn cái tên nạn nhân được khắc trên những tấm thép ở Đài tưởng niệm các nạn nhân của vụ khủng bố 11/9/2001 ở New York, Mỹ, có 2 cái tên Việt Nam. Trên thực tế, họ đều là những người Mỹ gốc Việt, và một trong số đó, Tu Anh Pham (Phạm Tú Anh) là cái tên rất vô tình mình gặp được khi vừa tới nơi này trong chuyến đi mùa hè vừa rồi ở Mỹ. Chiều hôm ấy, một chiều rất đẹp và thanh bình ở New York, khi đi bộ tới đây, một trong những cái tên đầu tiên đập vào mắt mình là tên của chị, một cái tên Việt.
Chính ở nơi bây giờ là một hồ nước hình vuông rất sâu với thác nhân tạo chảy suốt ngày đêm ấy, được lập nên để tưởng nhớ những người đã thiệt mạng trong vụ tấn công khủng bố lớn nhất vào nước Mỹ cách đây tròn 1/4 thế kỷ, đã từng đứng sừng sững toà tháp Bắc của Trung tâm thương mại thế giới (WTC), một biểu tượng cho sự phồn thịnh của nước Mỹ và cũng từng là toà nhà cao nhất thế giới khi được xây lên năm 1972. Và rồi chính nó đã trở thành mục tiêu tấn công khủng bố khi chuyến bay 11 của hãng American Airlines bị 4 tên khủng bố khống chế và đâm vào đây lúc 8.46 sáng ngày 11/9/2001 (tức 19.46 giờ ở mình hôm đó), một ngày thứ Ba rất đẹp ở New York.
Vào lúc chiếc máy bay đâm vào toà tháp, Tú Anh, Phó chủ tịch và Trưởng phân tích tài chính của Fred Alger Management, một công ty quản lý vốn đầu tư, và các nhân viên công ty đang làm việc trong văn phòng của mình ở tầng 93 của toà nhà. Chiếc máy bay đâm đúng vào mặt tiền toà tháp ở khoảng giữa các tầng từ 93 đến 99. Nếu định mệnh là một câu chuyện thật tàn nhẫn, thì nó thật khủng khiếp, bởi sau 6 tháng nghỉ sinh con gái Vivienne của mình, đứa con mà Tú Anh và chồng, Tom Knobel, một nhà văn, đã chờ suốt 10 năm sau khi kết hôn, chị đi làm trở lại vào ngày 10/9, đúng một ngày trước vụ khủng bố. Chị qua đời ở tuổi 42 vào ngày đi làm thứ hai của mình sau khi nghỉ sinh.
17 phút sau đó, Toà tháp Nam của WTC bị tấn công khủng bố bằng một chiếc máy bay chở khách bị cướp khác. Khi chiếc máy bay đầu tiên đâm vào tháp Bắc ngay cạnh đó, nhiều người nghĩ rằng đó là một tai nạn. Và rồi, khi sự chú ý bắt đầu tăng lên, các kênh truyền hình bắt đầu phát trực tiếp hình ảnh về những đám khói cuồn cuộn bốc lên từ toà tháp Bắc, chiếc Boeing 767 của hãng United Airlines, bị những tên khủng bố khống chế và lái, đã đâm vào toà tháp Nam, mọi người bắt đầu tin rằng, chỉ có thể là khủng bố. Một chiếc máy bay khác đâm vào Lầu Năm Góc, Bộ quốc phòng Mỹ, và chiếc thứ tư, có lẽ được nhóm khủng bố hướng đến nhà quốc hội Mỹ ở Washington DC, đã không đến được đó. Một nhóm hành khách dũng cảm đã vật lộn với nhóm khủng bố và chiếc máy bay đã rơi ở Shanksville, bang Pennsylvania, cách thủ đô Washington hơn 200 km.
Câu chuyện của Tú Anh là một trong số rất nhiều câu chuyện về những nạn nhân của vụ khủng bố 11/9. Có những câu chuyện rất dài và đầy thương cảm, với rất nhiều những chi tiết được báo chí nhắc đến, cũng có những câu chuyện ngắn gọn và không quá nhiều tình tiết như của Tú Anh. Có lẽ chị đã không qua khỏi ngay lúc ấy như rất nhiều người khác cùng công ty cũng như những người làm việc ở các tầng cao hơn. Hoặc cũng có lẽ có một điều thần kỳ nào đó khiến chị không qua đời ngay khi ấy nhưng cuối cùng cũng không thoát khỏi cái chết khi toà nhà sụp xuống hơn một tiếng sau đó. Rất nhiều người mắc kẹt trên các tầng cao không thể xuống được đã chọn một cách chết bi thảm: nhảy từ trên xuống, từ độ cao hơn 300 mét. Những cái chết được truyền trực tiếp trên tivi!
Nhưng dù thế nào đi nữa, chỉ trong vài giờ của một ngày tháng 9 ở New York, hàng ngàn gia đình đã phải mòn mỏi chờ đợi một cuộc điện thoại chẳng bao giờ đến và rồi đối mặt với một thực tại rất phũ phàng: họ không biết cụ thể người thân của họ đã chết thế nào, và nếu may mắn, rất lâu sau đó, thậm chí hàng năm sau, họ chỉ nhận lại được vài di vật của người đã khuất. Một cái bút, một chiếc ví, một cuốn sách, thậm chí là một cái răng. Gần 3 nghìn nạn nhân thuộc 90 quốc tịch khác nhau, hơn một nửa trong số nạn nhân là ở toà tháp Bắc, nơi bị tấn công đầu tiên, trong đó có Tú Anh, là gần 3 nghìn câu chuyện khác nhau về việc họ đã sống và đã chết thế nào, trong một ngày mãi mãi làm thay đổi nước Mỹ và thế giới. Sự kiện bi thảm 11/9 mở ra một chương mới đầy hỗn loạn của thế giới, với những cuộc chiến trên những mảnh đất khác, dẫn đến cái chết của hàng vạn người vô tội khác.
Ngày 11/9/2026 là tròn 25 năm ngày xảy ra thảm hoạ ở Mỹ. Những lễ tưởng niệm lớn sẽ diễn ra ở New York, Lầu Năm Góc, ở đài tưởng niệm chiếc máy bay rơi ở Pennsylvania, ở những cộng đồng dân cư có nạn nhân của 11/9. Một từ ngắn gọn được nhắc đi nhắc lại là “Never forget” (Không bao giờ quên). Mình thì không bao giờ quên vì một lý do khác: Tối hôm đó, mình trực chương trình về SEA Games 2001 trên đài Truyền hình Hà Nội và đã sững sờ chứng kiến thảm hoạ 11/9 qua truyền hình trực tiếp từ các kênh truyền hình nước ngoài trong phòng thu tín hiệu vệ tinh của đài. Tối muộn hôm đó, bản tin đặc biệt của đài Hà Nội lên sóng, chen giữa buổi bình luận SEA Games. Vì giờ đó, phát thanh viên đã nghỉ làm, nên người đọc bản tin do biên tập viên ban đối ngoại viết ấy chính là mình.
25 năm sau ngày ấy, mình có mặt ở New York, đến bên hai cái bể lớn có dòng thác nhân tạo chảy xuống là nơi tưởng niệm các nạn nhân 11/9, cũng chính là nơi trước kia hai toà tháp của WTC đã đứng sừng sững. Và mình nhớ lại tất cả những gì đã qua ở cái ngày đặc biệt ấy, ngày thế giới đổi thay, và mình là một nhân chứng…
P.S: Người Việt Nam thứ 2 thiệt mạng trong vụ tấn công khủng bố 11/9 là anh Nguyễn Ngọc Khang, khi mất 41 tuổi. Cũng như chị Tú Anh, anh Khang sinh ở Sài Gòn, được bảo lãnh sang và cả gia đình đoàn tụ trên đất Mỹ. Khi mất, anh làm quản trị hệ thống tại Trung tâm Chỉ huy Hải quân thuộc Lầu Năm Góc. Lầu Năm Góc cũng bị tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 cũng bằng một chiếc máy bay chở khách bị cướp của hãng American Airlines. Hai ngày trước đó là sinh nhật con trai anh.
T.A.N.
Nguồn: FB Truong Anh Ngọc