Phạm Phú Thép
24-4-2026
Đại sứ Nguyễn Hồng Thạch kể, năm 2005, khi ông đang làm Phó tổng Biên tập tờ báo Quốc Tế của Bộ Ngoại giao, [ông] rất muốn làm một bài phỏng vấn với ông Võ Văn Kiệt về các vấn đề kinh tế, vì năm 2005 là năm kỷ niệm 10 năm ngày bình thường hóa quan hệ với Mỹ. Mười năm Việt Nam hội nhập với thế giới. Dự tính bài phỏng vấn của ông Kiệt sẽ là bài “đinh” đăng vào số Tết của báo Quốc Tế.
Nguyễn Hồng Thạch chọn ông Kiệt cho bài phỏng vấn vì ông đại diện cho hình ảnh tư duy đổi mới, tư duy làm kinh tế, tư duy mở cửa ra thế giới. Và ông Kiệt đã nhận lời trả lời phỏng vấn cho báo.
Khi nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt ra Hà Nội, ông cho thư ký báo giờ và địa chỉ để anh Thạch đến. Anh Thạch nhớ buổi phỏng vấn tại khu biệt thự trung ương số 10 Đặng Thai Mai.
Toàn bộ câu hỏi phỏng vấn là về đề tài hội nhập kinh tế. Về nhà rã băng, dựng thành bài rồi gửi vào TP Hồ Chí Minh cho cụ duyệt. Đến khi cụ gửi trả lại bài thì anh Thạch giật mình là toàn bộ nội dung là bài viết về thông điệp hòa giải dân tộc.
Tên bài phỏng vấn mới là “Những đòi hỏi của thời cuộc” tuy nhiên người ta chỉ nhớ câu ” triệu người vui, triệu người buồn”. Cụ Võ Văn Kiệt muốn thông qua báo Quốc Tế để đẩy thông điệp này vào dịp kỷ niệm 30 năm thống nhất đất nước.
Cụ Kiệt viết, lịch sử cũng như cuộc sống, cái đúng cái sai, nói một lần người ta hiểu, nói hai, ba lần người ta im lặng, nhắc lại quá mức cần thiết thì sẽ gây ta phản cảm. Trong khi đó theo tôi, chúng ta vẫn còn biết bao nhiêu điều cần nói, biết bao nhiêu việc cần làm.
Và bài của nguyên Thủ tướng gửi thì chỉ có đăng. Và người phỏng vấn là nhà báo Thạch Anh (bút danh của anh Nguyễn Hồng Thạch).
Khi báo mới in xong “tay báo” có bài phỏng vấn, thì anh Thạch đã cầm bản in thử đến nhà bà chị rất nổi tiếng và quen biết rộng các lãnh đạo ở đường Lê Trọng Tấn khoe. Vì số Tết này báo có bài đinh như vậy.
Khi đang nói chuyện thì chị có người khách đến chơi. Vợ chồng chị bảo anh Thạch lên gác chờ chị. Khi người khách về thì anh Thạch xuống tầng. Chị thông báo, người khách đó bảo, phải gỡ bài báo này. Ông ấy đã gọi điện yêu cầu Tổng Biên tập Nguyễn Văn Vĩnh gỡ bài báo đó.
Anh Thạch kể, tôi đoán vị khách không đủ thời gian để đọc hết bài phỏng vấn, nhưng chỉ một ý “triệu người vui, triệu người buồn” chỉ thông điệp như trên là bài báo không được in rồi.
Sau khi biết bị bóc bài, ông Kiệt rất bực và viết thư gửi một số nơi, yêu cầu giải thích. Chắc cụ cũng đoán được ở đâu ra lệnh bóc bài. Sau này, thứ trưởng Nguyễn Phú Bình trong một chuyến công tác vào Sài Gòn đã đến nhà cụ để trải lòng với cụ “lãnh đạo Bộ Ngoại giao không ra lệnh gỡ bài báo. Bộ Ngoại giao luôn ủng hộ quan điểm, chiến tranh đã đi qua, cần phải thực hiện hòa giải mạnh hơn nữa để đoàn kết và phát triển đất nước”.
Tháng 3.2005, “vị khách quyền lực ở nhà bà chị anh Thạch” mới gọi điện cho Tổng Biên tập Nguyễn Văn Vĩnh bảo đăng bài phỏng vấn. Và bài phỏng vấn đó được đăng trong số báo kỷ niệm ngày 30.4 năm ấy.