Đặng Duy Hưng
Hùng mãi mãi không quên nhà văn Khái Hưng viết về mùa thu Hà Nội:
“Trời cuối thu, lá vàng úa nhuộm vàng buồn vô hạn. Một làn gió lạnh thổi qua, vài chiếc rụng.
Mỗi chiếc lá rụng có linh hồn riêng, tâm tình riêng, cảm giác riêng.”
Và như đa số chúng ta, tâm tư thường theo gót những nhà văn, thi sĩ, cảm nhận ưu tư về mùa thu.
Mỗi chiếc lá vàng rụng là hình ảnh của sự biệt ly, chia tay trong nuối tiếc—một mối tình không đoạn kết.
Hùng chưa một lần có cơ hội ra Hà Nội hay các tỉnh thành phương Bắc để chiêm ngưỡng mùa thu. Chỉ nghe Trịnh Công Sơn trong bài hát:
“Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội
Mùa hoa sữa về thơm từng ngọn gió
Mùa cốm xanh về thơm bàn tay nhỏ
Cốm sữa vỉa hè thơm bước chân qua…”
Không biết có nên nói anh may mắn hơn, được làm kiếp phiêu lưu trên xứ tạm dung này.
Nước Mỹ miền Bắc, từ Đông sang Tây giáp biên giới Canada, mang đậm nét mùa thu lá vàng rơi nhất. Anh nhớ một lần, ngày ấy ngồi xe Greyhound từ Boston về Charleston, tiểu bang South Carolina, nhìn hai bên xa lộ tuyết rơi muốn che giấu những chiếc lá vàng nằm buồn bã bên đường:
“Tôi chẳng biết tìm gì đây nữa!?
Lệ sầu lăn xuống má trộn mưa
Gió rét buốt con tim lạnh giá
Sao người nỡ quên mối tình xưa!!”
Có lẽ không ai cảm nhận mùa thu buồn đậm chất trầm cảm như khi tâm tư đang vương vấn nỗi buồn thất bại trong tình trường.
Thế hệ Hùng sinh ra đầu thập niên 60, dù ở phía bên nào của vĩ tuyến 17, cũng vẫn là “nạn nhân buổi giao thời”.
Tình yêu mâu thuẫn giữa giàu nghèo trước 1975, đến lúc nước nhà thống nhất lại phải chạm trán với giai cấp phân biệt lý lịch cha ông.
Và những mùa thu trên đất lạ, đi chung với thất bại éo le trong tình trường, đủ lý do để dạy cho Hùng biết mạnh mẽ vươn lên, không cần sự trợ giúp của y khoa chuyên nghiệp như bác sĩ tâm lý—như những người bạn Mỹ cùng lứa.
Tuy vậy, anh luôn cảm nhận mùa thu như người bạn sát cánh, đi chung với cuộc đời đầy ắp kỷ niệm vui buồn.
Isabella, người con gái từng làm chung quán ăn mở cửa suốt ngày đêm, thành thật:
“Em yêu anh lắm, nhưng hè này tốt nghiệp em đã nhận được việc, dọn về Cali nắng ấm. Em không còn chịu đựng được thêm những cơn mưa dài dai dẳng và mùa thu lá rụng lầy lội lối đi.”
“Thu về trên phố quán đìu hiu
Tâm tư thổn thức nhớ em nhiều
Ngày ấy kỷ niệm cầm tay bước
Nay chẳng còn ai với nắng chiều.”
Hùng thích thành phố Portland, bởi đây là mảnh đất đầu tiên cưu mang tấm thân tỵ nạn tiều tụy. Anh thích nhìn mưa phủ những ngày cuối xuân, mơ ước trở lại tuổi thơ chạy ra đường cho nước tạt vào mặt. Có lẽ anh chưa chịu xóa hết quá khứ, ôm giữ để rồi thất vọng, buồn thôi!
Mãi đến gần sáu mùa thu lần lượt đi qua, chung với hai mối tình gãy cánh, tâm tư như có sự khởi động một chút ánh sáng cuối trái tim.
Tình cờ trong thư viện, anh đọc bài thơ ngắn về mùa thu:
“Autumn is a time for change
Red, orange, gold and brown
Leaves scatter across the town…”
Anh bắt đầu cảm thấy cần sự thay đổi trong tư duy để hòa nhập vào cuộc sống hiện tại. Thỏa hiệp những điều cần thiết, bỏ đi vài điều nhưng vẫn giữ một ý truyền thống quê hương:
“Dù đang sống nơi phù hoa đô hội
Cố tìm cho ta những sáng bình yên
Lặng lẽ bên ly cà phê bốc khói
Chào mùa thu ngắm màu lá thân quen…”
Làm sao anh có thể quên được thơ Lưu Trọng Lư:
“Em không nghe mùa thu
Dưới trăng vàng thổn thức
Em không nghe rạo rực
Hình ảnh kẻ chinh phu…”
Anh bắt đầu thấm thía bài hát:
“Lá khô vì mãi đợi chờ
Cũng như đời người mãi âm u…”
Anh cố gắng hơn, tiếp tục đi tìm như tất cả chúng ta mong đợi điều kỳ diệu khỏa lấp lỗ hổng tâm hồn.
Hôm nay, anh về San Francisco dự thường niên những tiến triển trong ngành điện toán vi tính. Người bạn thân giới thiệu với anh người bạn học đang sống và làm việc trong chính phủ thành phố.
Trưa nay, đứng trước tòa đô chính đợi cô tan sở về sớm. Cô lấy xe chở đi chơi khắp nơi, từ Fisherman’s Wharf qua cầu Hoàng Kim Môn về công viên Golden Gate.
Đi bộ dọc theo hàng cây khuynh diệp trong khu hoa hồng, anh tâm sự:
“Trên tôi có vườn hồng như thế này. Nếu có dịp lên Portland, tôi sẽ trả lễ, chở cô đi thưởng ngoạn.”
Họ cười vui bên nhau như hai người bạn lâu ngày không gặp.
Cô chỉ những chiếc lá maple rụng trên đường:
“Không biết người ta truyền miệng có đúng không? Họ nói lá maple ở đây mùa thu rụng vẫn còn xanh, không giống như trên anh hay Canada!?”
Anh chỉ xa xa:
“Cô nói đúng! Nhìn cây kia cũng có lá đỏ, thân to lớn hơn nhưng không như màu mấy cây trên chỗ tôi!”
Cô giọng buồn:
“Ngày trước 1975, còn nhỏ, nghe ông nội mơ màng kể cho nghe mùa thu Hà Nội, mơ ước một ngày dẫn em về nhìn lại cảnh xưa. Nào ngờ ông bạo bệnh, mất trên đất nước này.”
Hùng an ủi:
“Xin lỗi đã gợi cho cô kỷ niệm buồn.”
Cô chùi vội nước mắt:
“Có sao đâu anh!”
Thế là cô vừa cười vừa chùi nước mắt, tay chỉ bên kia đường:
“Đó là vườn trà của người Nhật, nổi tiếng, khá nhiều du khách đến thăm.”
Chuyện tình yêu của họ bắt đầu là vậy đó! Dĩ nhiên lúc đầu cũng sóng gió chút xíu vì sống xa nhau, cần một trong hai người phải hy sinh. Nhưng tình yêu chân thành giúp họ vượt qua tất cả:
“Ta vẫn yêu nhau dù tóc phai
Đâu cần phải dựng lắm lâu đài
Mùa thu Hà Nội em mộng ước
Hồ Gươm tưởng niệm nhớ về ai…”
Đặng Duy Hưng