Viễn-Trình
Bạn hiền…
Đế quốc Anh
Chuyến đi này do bà nhà và con gái “designed”, mình chỉ là kẻ ăn theo, nói leo cho có chuyện. Điểm đến cuối cùng là “Đế quốc Anh”, cách thành Viên chừng 1.500 km đường bay. Thật ra, từ ngày đến Hồng Kông làm kẻ tỵ nạn, rồi trôi dạt xuống miệt dưới Úc Châu làm thần dân của Nữ hoàng Anh, mình mới có dịp tìm hiểu về cái gọi là “Mẫu quốc”. Sở dĩ có tên gọi ấy là vì từ thế kỷ 16 đến đầu thế kỷ 20, Anh Quốc bung ra khắp thế giới, chiếm lĩnh và cai trị một hệ thống thuộc địa toàn cầu rộng lớn. Bởi vậy mới có câu: “Mặt trời không bao giờ lặn trên Đế quốc Anh.”
Sau Thế chiến thứ hai, Đế quốc Anh tan rã, các nước thuộc địa vùng lên giành lại độc lập, nhưng dấu chân và ảnh hưởng về văn hóa, ngôn ngữ của họ vẫn còn đậm nét trên khắp năm châu. Ngày nay, người ta gọi là Vương quốc Anh (United Kingdom), gồm England, Scotland, Wales và Bắc Ireland, với một hệ thống chính trị thuộc loại phức tạp. Hoàng gia Anh thì khỏi nói, thuộc hàng “nhiều chuyện, nhiều xì-căng-đan” nhất thế giới, bị báo chí khai thác liên tục, thưa kiện triền miên. Nhiều nhất vẫn là mấy vụ tình ái lằng nhằng, phức tạp, dây dưa của các ông vua bà chúa, hoàng tử hoàng thân, từ già đến trẻ, từ sống tới… chết.
Từ ngày mình nhập tịch Úc tới giờ, nổi tiếng nhất chắc là cuộc tình cay đắng giữa Thái tử Charles và Công nương Diana. Thời đó, tivi đưa tin ngày nào cũng có, giờ nào cũng có, xem thời sự mà cứ như coi phim bộ. Nhập tâm đến nỗi bây giờ mình vẫn nhớ rõ lúc nghe tin “vai chính” Diana qua đời, mình đang làm gì và ở đâu. Gần đây hơn là chuyện tình giữa Hoàng tử Harry và cô đào cine Meghan người Mỹ, làm hao tốn không biết bao nhiêu giấy mực của báo chí ăn ké. Nóng nhất hiện tại là vụ Hoàng tử Andrew bị tố cáo dính líu đến đường dây mua dâm cùng tay tỷ phú ấu dâm khét tiếng Jeffrey Epstein… nghe đâu bị ông anh là vua Charles tước hết chức vị trong hoàng gia. Thôi, lan man vậy đủ rồi. Chuyện thâm cung bí sử của giới vương giả, nói tới chết cũng không hết.
Vùng quê Cotswolds – England
Trạm nghỉ chân đầu tiên của mình tại Anh Quốc là một căn B&B nhỏ nhắn, nằm trơ trọi giữa một cánh rừng bao la, chung quanh toàn là nông trại. Đang giữa mùa đông nên quang cảnh trông cứ như mấy bộ phim hình sự thriller rùng rợn. Vùng này có tên là Cotswolds, cách London khoảng 200 km về phía tây. Đường lái xe từ phi trường London về đây lại rơi đúng vào giữa khuya, nên tâm trạng có chút lo lo. Dù sao cũng là xứ lạ quê người, lần đầu đặt chân tới; trời thì mưa lạnh, tối thui, đường sá xa lạ, nhiều đoạn chỉ đủ cho một chiếc xe chạy. Ngoài kia là những cánh đồng mênh mông đen ngòm. Thỉnh thoảng xe chạy ngang mấy ngôi làng nhỏ, hai bên đường là những căn nhà thấp thấp, bé bé, xây bằng đá, y như trong phim ma. Chốt hết bốn cửa xe cho yên tâm. Lò mò mãi cuối cùng cũng tới nơi lúc đã 1 giờ sáng. Nhìn quanh chẳng thấy chi, chỉ thấy bóng tối và nghe tiếng mấy con lừa, con ngỗng kêu nhè nhẹ từ trong chuồng, có lẽ chúng nghe tiếng Việt rì rào và ánh đèn xe lạ hoắc. Bốn người nhanh chóng bê vali vào nhà, bật hết đèn cho sáng rực rồi khóa cửa ngay. Ngoài trời mưa vẫn lâm râm, đêm tối đen như mực. Lên giường nằm mà cứ có cảm giác ai đó đang rình sau khung cửa sổ. Mệt quá! Ngủ một mạch như chết. No care, no more!
Sáng hôm sau thức dậy, việc đầu tiên là ra cửa sổ nhìn ra ngoài quan sát tình hình. Ôi, đẹp quá! Như một bức tranh mùa đông. Đồng cỏ xanh mướt, xa xa là hàng cây trơ cành đứng ủ rũ trong sương lạnh, như những chiến binh thất trận vừa từ chiến trường trở về. Thú thật, mình là chuột đồng sinh ra ở làng quê, nên rất thích rừng núi, đồng ruộng. Đi đâu mà về miền quê là thấy tâm hồn dịu lại, lắng xuống, tự nhiên thấy mình “hiền” hẳn ra, rồi lại muốn… viết cái gì đó để ghi lại khoảnh khắc.
Hai ngày kế tiếp ở Cotswolds gia đình mình dành cho việc khám phá. Công nhận, vùng này đẹp và cổ kính. Những ngôi làng nhỏ nối tiếp nhau, cách nhau bốn năm chục cây số, mỗi nơi có một nét đẹp riêng, một cái duyên riêng và một bề dày lịch sử, văn hóa lâu đời. Kiến trúc chủ yếu là những ngôi nhà xây bằng đá, gạch, mái rơm; có nơi ống khói tỏa khói nhẹ nhàng, nhìn từ xa thấy thanh bình chi lạ.
Có đi qua Paris, thành Viên, phố sá đèn đóm tưng bừng, người nối chân người, mới thấy khi dừng chân ở một vùng quê xa lạ, heo hút như vậy, cảm xúc tâm hồn chuyển động đột ngột, thú vị và mang chút thiền vị. Có lẽ cũng vì vậy mà ngày nay dịch vụ B&B rất phổ biến. Người thành phố tìm về đây để cân bằng cuộc sống, để nghỉ ngơi và chiêm nghiệm. “Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn người đến chốn lao xao.”
Stonehenge
Sau ba ngày lãng du ở Cotswolds, mình lên đường trực chỉ London, điểm dừng chân cuối cùng. Trên đường đi, ghé thăm một di tích cực kỳ nổi tiếng của Anh Quốc và cả thế giới là Stonehenge mà mình đã xem rất nhiều phim tài liệu về địa danh này trên tivi.
Stonehenge thật ra chỉ là những tảng đá khổng lồ chồng lên nhau, sắp thành một vòng cung. Công trình này có niên đại trên 1.500 năm. Đến nay, người ta vẫn còn tranh cãi về cách thức và kỹ thuật mà người xưa dùng để vận chuyển những khối đá nặng ba, bốn chục tấn từ xa hàng trăm cây số, rồi dựng đứng, chồng lên nhau một cách chính xác như vậy.
Qua các nghiên cứu khảo cổ, giới khoa học tương đối đồng thuận rằng Stonehenge từng được dùng làm nơi thờ phượng, tổ chức nghi lễ tôn giáo, chôn cất người chết, địa điểm hội họp, và có thể là một đài thiên văn. Stonehenge có một khe hở mà ánh nắng mặt trời mọc chiếu vào thành tia thẳng hàng vào ngày hạ chí và mặt trời lặn ngày đông chí.
Vé vào tham quan Stonehenge khoảng 50 đô Úc một người, có xe buýt chở ra tận nơi. Khi mình đến, Stonehenge chìm trong mưa gió lạnh lùng. Công trình nằm chơ vơ trên một đỉnh đồi thấp, xung quanh là những cánh đồng nuôi cừu. Từng đàn cừu thong thả gặm cỏ, dường như chẳng mảy may quan tâm đến dòng người co ro trong cái lạnh, liên tục chụp hình, ngắm nghía, chỉ trỏ, trầm trồ, trong một sự khiêm cung pha lẫn chút trầm ngâm trước những bí ẩn, bàn tay khéo léo của con người và một thời đại văn minh xa xưa.
Ðến đây thì bà nhà và hai đứa con kéo tay đòi về vì quá lạnh và gió! Mình ho nhẹ vài tràng rồi theo bước chân cả nhà đến chỗ chiếc xe buýt đang đợi sẵn trong lòng còn nhiều điều hoang mang, ấm ức pha chút nuối tiếc…
London – Luân Đôn
Người mình trước đây thường gọi tên các địa danh, tên nước, tên thành phố, tên danh nhân theo lối phiên âm của người Hoa: Paris là Ba Lê, New York là Nữu Ước, London là Luân Đôn, Napoleon là Nã Phá Luân… Thời nay hình như ít ai gọi như vậy nữa. Có lẽ vì ý thức độc lập, tự chủ ngày càng cao; cũng có thể do sự thiếu thống nhất trong cách chuyển âm gây ra những mâu thuẫn không cần thiết; và cũng rất có thể là vì dân mình bây giờ văn minh hơn, tiếp cận với tiếng Anh nhiều hơn nên dùng thẳng cho… sang chăng! Mình nghĩ đây là một đề tài thú vị, đáng để bàn luận tới nơi tới chốn.
Cái cảm nhận đầu tiên khi đặt chân đến London là… kẹt xe. Đường sá chật hẹp, giao thông chậm chạp, tốc độ xe hơi chỉ khoảng 30km/giờ, bò như rùa. Và thuế “kẹt xe” (congestion fee) thì ở khắp mọi nơi! Chạy một đoạn hơn 10km đi trả xe mà mất gần 20 bảng Anh (khoảng 40 đô Úc) tiền thuế kẹt xe. Mẹ kiếp, hèn chi người ta hay nói: “Sống trên đời có hai thứ không thể thoát: chết và thuế.” Mình thoáng nghĩ là làm việc lãnh lương ở Úc mà đi du lịch ở Anh thì cũng giống như… cháy rừng ở Úc vậy.
Hôm sau, cả nhà háo hức tìm đường đi thăm các địa danh nổi tiếng ngay trung tâm như Buckingham Palace, Big Ben, London Bridge, Tower Bridge cổ kính bắc qua dòng sông Thames. Có thể bạn chưa biết, River Thames có nghĩa là dòng sông nước đục. Xưa nay mình cứ tưởng nó phải đẹp, phải “sang chảnh” như sông Seine ở Pháp hay sông Danube chảy qua nhiều thành viên châu Âu. Ừ, mà nói thật, cả ba dòng sông ấy cũng không có dòng nào đẹp bằng sông Hương ở Huế của mình, ngay cả khi nó nổi cơn thịnh nộ, dâng nước ngập tràn thành quách cố đô! Vậy mà không hiểu sao cả ba dòng sông kia đều ngồi chễm chệ trong văn chương thi ca từ cổ chí kim.
Buckingham Palace nhìn bên ngoài không hoành tráng, tráng lệ như mình vẫn thấy trên tivi hay trong hình ảnh. Du khách nườm nượp đứng trước cổng chính đóng kín mít, chờ xem mấy ông lính gác thao tác đổi ca, nhưng xui quá hôm nay có bảng thông báo không có màn này. Đành thơ thẩn chụp vài tấm hình lưu niệm rồi đi dạo vườn vua, sau đó tản bộ theo dòng sông Thames lúc thủy triều đang xuống. Bờ cát lộ ra, sóng vỗ lăn tăn, hướng về cây cầu nổi tiếng, một biểu tượng của London. Cứ thế, góc này góc kia, cảnh này cảnh nọ, chụp hình đủ dáng đủ kiểu.
Xin mở ngoặc tám chút về chuyện chụp. Thời nay, trừ con nít chưa biết đi, còn lại ai cũng có cái điện thoại thông minh kiêm luôn máy chụp hình trong túi. Quan sát khách quan, tôi thấy người Việt mình thích… chụp nhất: chụp đứng, chụp ngồi, chụp nằm, chụp hai, chụp ba. Đi chơi mà không chụp thì giống như ăn phở mà thiếu húng quế, thiếu hành, thiếu ớt vậy. Chuyến này về, ít nhất cũng phải dành cả một ngày chỉ để lựa hình.
“Đế quốc Anh” còn nổi tiếng về hai môn thể thao mà nhiều người cho rằng đã trở thành một thứ tôn giáo: cricket và soccer. Tín đồ trung thành tôn sùng đội bóng và cầu thủ như thần linh. Vì vậy, đến đây mà không cố lặn lội đi xem một trận banh thì coi như chưa từng đến. Mình liền lên mạng tìm, hôm nay cuối tuần có trận Tottenham Hotspur đá với Aston Villa trên sân nhà Tottenham Hotspur Stadium. Sân này mới xây cách đây sáu năm, lớn thứ ba nước Anh, sức chứa hơn 62.000 khán giả. Trận đấu thuộc hệ FA Cup, đang giữa mùa giải. Vé mua trễ nên không còn nhiều lựa chọn, chỉ còn vài hàng chỗ khá tốt ngay góc trái khung thành. Hai vé cho hai cha con giá 340 đô Mỹ (hơn 500 đô Úc). Không mềm chút nào. Thôi thì lỡ yêu rồi phải cưới, bụng bảo dạ “một lần cho biết”, chốt luôn kẻo cháy vé rồi tiếc nuối than thân trách phận.
Hai cha con lặn lội gần cả tiếng bằng xe lửa mới tới nơi khi trời đã chập choạng tối. Bước vào ga là thấy ngay không khí hừng hực của văn hóa bóng đá ở mẫu quốc keo sơn này. Chưa kịp vào sân thì đã thấy fan kéo thành từng nhóm, vừa đi vừa la hét cổ vũ. Cảnh sát, an ninh đứng đầy đường, barrier dựng giữa phố để kiểm soát đám đông. Đi xem đá banh mà cảm giác như sắp ra trận. Tìm được cổng vào thì an ninh yêu cầu phải gửi túi xách tay. Thế là lại lội bộ thêm 200 mét mới tìm được chỗ gửi. Cái túi cũ mèm chỉ có chai nước bên trong mà phí gửi tới 10 bảng Anh (20 đô Úc). Bị chặt chém hợp pháp nên… vui thôi!
Vào trong mới biết vé mình mua có ăn tối miễn phí (complimentary dinner). Nói dinner cho oai vậy chứ thực ra là một cái bánh pie nhân thịt với chút khoai tây. Có còn hơn không. Đang giờ ăn tối, bụng đói meo nên thấy cũng ngon lành. Ăn xong kêu thêm ly bia Guinness đen thùi, đắng nghét, uống cho đúng điệu tín đồ bóng đá.
Uống xong ly bia thì còn đúng 5 phút là trận đấu bắt đầu. Tìm đến chỗ ngồi, nhìn ra sân không còn một chỗ trống. Fan đội nhà đã hò la rần rần. Trọng tài thổi còi, cả sân vận động vỡ òa. Trận đấu bắt đầu chậm rãi rồi tăng dần theo nhịp thời gian. Bóng đá châu Âu, đặc biệt là ở Anh, nhịp không nhanh như châu Á hay Mỹ La-tinh cầu thủ thường dùng những đường chuyền dài nên phải chạy nhiều, va chạm liên tục nên xem rất đã. Kết thúc hiệp một, đội khách Aston Villa dẫn trước 2–0.
Sang hiệp hai, fan đội nhà bắt đầu bực bội, la ó, boo đội khách liên tục. Chỉ cần một cú ngã của phe khách hay một tiếng còi bất lợi cho đội nhà là cả khán đài đứng dậy chửi bới rầm rầm. Khi đội nhà ghi được một bàn, họ lập tức đứng dậy, vung tay lên trời, hát vang bài ca truyền thống của đội gần như không nghỉ. Nói thêm là Aston Villa là đội mạnh, đang đứng thứ ba trên bảng xếp hạng, còn Tottenham Hotspur mùa này gần như đội sổ. Muốn lật ngược thế cờ đúng là chuyện… vá trời.
Có một pha đội khách dẫn bóng áp sát khung thành đội nhà, mình quên mất mà hò reo cổ vũ cho đội khách. Ngay lập tức, ông ngồi kế bên mặt mày bặm trợn, thêm một ông mập ở hàng ghế trước quay lại chửi thề. Ý là: “Mày ngồi sai chỗ rồi. Đây là khu phe cứng của Tottenham, nên đổi chỗ đi.” Tôi bình tĩnh đáp: “Tao dân Kangaroo, đi du lịch lần đầu xem FA Cup, thông cảm.” Ổng quay đi không nói gì thêm. Rút kinh nghiệm “xương máu” từ đó trở đi, mình lên gân boo đội khách, cổ vũ đội nhà hết mình cho tới cuối trận. Dù vậy, cái mặt ông kia vẫn hằm hằm, kể cả thằng con trai chừng mười tuổi ngồi cạnh cũng vậy. Trận đấu kết thúc, Aston Villa thắng 2–1. Fan đội thua la ó, chửi bới rầm trời. Trên sân, cầu thủ hai bên còn gây sự, vung tay định đánh nhau, khiến trọng tài và ban huấn luyện phải xông vào can ngăn.
Có đi mới biết đường dài. Xưa nay chỉ nghe danh hooligan Anh quốc, giờ mới thấy tận mắt, nghe tận tai. Trên chuyến xe lửa trở về khách sạn, một nhóm bốn người cố chen vào khoang tàu đã chật như nêm, ép tôi sát một góc chỉ đủ… để thở. Tàu chạy, họ đập tay lên trần, giậm chân xuống sàn, tay cầm chai rượu nhỏ, vừa hát vừa gào những câu hát giọng Anh rặc tôi vểnh tai lắng nghe mà chẳng hiểu họ hát gì. Tôi quay sang hỏi bà cụ người Anh bên cạnh thì bà cũng lắc đầu bảo… chịu. Họ hát gần nửa tiếng cho đến khi xuống ga rời tàu trả lại sự yên tĩnh cho khoang xe. Quả là một ngày thú vị, một trải nghiệm vô cùng quý giá. Lúc đó tôi mới ngộ ra vì sao người ta nói: “Ở Anh túc cầu là một tôn giáo.”
Bạn hiền…
Du lịch là một cuộc đi chơi xa để trải nghiệm bằng mắt, bằng tai, bằng tâm hồn, rồi trở về nhà tiếp tục đi cày kiếm tiền để rồi đi nữa. Và nếu có thể chia sẻ những điều mình nghe thấy, học hỏi được trên đường đi với bạn bè, tha nhân, thì đó là một diễm phúc.
Xin khép lại loạt Chuyện đường xa bằng một lời tâm sự: thế giới này thật bao la, càng đi nhiều càng thấy mình nhỏ bé và đôi khi lẻ loi. Ở đâu cũng có người giàu, kẻ nghèo; cũng có bất công và những hiểm nguy luôn rình rập. Hạnh phúc không nằm ở cuối con đường, mà hiện diện trong từng bước chân ta đi. Từ lâu, mình vẫn nghe bạn bè đi xa trở về nói rằng không đâu bằng nước Úc, nước Úc là một thiên đường hiếm có và hôm nay vừa trở về lại nhà sau một tháng du hành tuy cò mệt mỏi, jet lag mà mình xin xác nhận ngay là quả thật đúng như vậy.
Viễn-Trình
Melbourne
15.01.2026