Nguyễn Hoàng Văn
22-1-2026
Trump là một cá nhân còn Trung Quốc là một nước, nhưng càng ngày Trump càng giống… Trung Quốc.
Dĩ nhiên đó không phải là một Trung Quốc với những giá trị văn hóa bao hàm những tên tuổi như Lão Tử, Trang Tử, Lý Bạch, Tô Đông Pha, Đỗ Phủ, Đào Tiềm hay Kim Thánh Thán v.v. Mà là “thứ” Trung Quốc làm cho chúng ta ghê sợ và kinh tởm. Một Trung Quốc đế quốc, thực dân. Một Trung Quốc thấp thoáng bóng dáng Tần Thủy Hoàng, Tống Thần Tông, Minh Thành Tổ rồi, thấp hơn mấy bậc, là Tô Định, Mã Viện, Mộc Thạnh, Trương Phụ, Liễu Thăng, Tôn Sĩ Nghị và, mới hơn, là Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào, Tập Cận Bình hay, cò con hơn, là những loại như Hồ Tích Tiến, một thời là linh hồn của tờ Hoàn Cầu Thời Báo chuyên kích động tinh thần diều hâu, Đại Hán [1].
Trump đang đồng hóa mình với nước Mỹ, mà là một “Đại Mỹ” dưới nhãn hiệu “Chủ nghĩa quốc gia Thiên Chúa Giáo” [2]. Trump đòi khuất phục Canada. Trump lăm le hút dầu Venezuela. Trump khôi phục Chủ nghĩa Monroe: Mỹ châu là phải của nước Mỹ [3]. Và Trump đòi Đan Mạch trao Greenland cho mình, như một nhượng địa.
Nhưng, trong khi tham vọng bành trướng của Trung Quốc thể hiện nhu cầu mở rộng “không gian sinh tồn” bởi sự quá tải dân số thì “Chủ nghĩa Đại Mỹ” của Trump, có lúc, như trường hợp Greenland, lại bùng phát để thỏa mãn cái tôi của y, như một thằng con nít.
Ngày 19/1/2026 Trump gửi thư gửi đến Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre, nói rằng vì Na Nuy không trao giải Nobel Hòa Bình cho y, y chả tha thiết gì với việc bảo vệ hòa bình thế giới và hăm he sẽ chiếm Greenland, hòn đảo thuộc Đan Mạch, láng giềng của Na Uy. Trump, như thế, có khác gì đứa trẻ mới lớn đang giãy đành đạch, đòi bỏ học, đòi quậy nát gia đình chỉ vì không được cha mẹ cung phụng những thứ đã yêu cầu bấy lâu, xe mới hay thời trang hàng hiệu mới? [4]
Ở đây, Trump còn giống Trung Quốc khi đòi hỏi những giá trị cao cả hay thực dụng với những bằng chứng mơ hồ. Trump đòi giải Nobel Hòa Bình, viện lẽ mình đã kết thúc “hơn tám cuộc chiến” thế nhưng, thứ “hòa bình” mà Trump ba hoa, chỉ là loại hòa bình hàng mã, như “hòa bình” giữa Thái và Cambodia. Tương tự như Trung Quốc thì đòi sở hữu Hoàng Sa và Trường Sa với những “bằng chứng lịch sử” hàng mã.
Trump còn giống Trung Quốc ở “nỗi giận Nobel” vô lối. Năm 2010, khi Ủy ban Nobel của Quốc hội Na Uy trao giải Nobel Hòa Bình cho nhà bất đồng chính kiến Lưu Hiểu Ba, Trung Quốc đã giận dữ làm ầm với chính phủ Na Uy mà lờ tịt sự thể Na Uy là một nước dân chủ và việc trao giải hoàn toàn không thuộc thẩm quyền của chính phủ. Trump cũng vô lối như thế trong lá thư trách cứ Na Uy khiến những công dân tử tế của nước Mỹ phải ngượng mặt.
Trump cho rằng “thế giới sẽ không an toàn” nếu Mỹ không có “quyền kiểm soát hoàn toàn và tuyệt đối với Greenland”; rằng vì không thể bảo vệ Greenland trước tham vọng của Nga hay Trung Quốc, Đan Mạch nên chuyển giao quyền sở hữu cho Mỹ. Trump có còn là Tổng thống của một nền dân chủ hay không? Hành động của Trump, về bản chất, có khác nào hành vi tội phạm Thiên Địa Hội, ở Hồng Kông hay ở một China Town nào đó, khi đang sấn sổ hăm dọa những tiểu thương yếu đuối nhằm đòi quyền bảo kê.
Trump càng giống Trung Quốc khi nước này nhỏ dãi thèm khát vùng Bắc Cực. Nhưng ít ra thì Trung Quốc cũng biết lượng sức, cũng đủ tinh ranh để giữ kẻ, không lộ liễu bày tỏ thái độ thực dân, đầu gấu. Thay vào đó Trung Quốc đã và đang thực hiện những nước cờ khôn ngoan để từng bước xí phần.
Nhân loại đang lo lắng trước tình trạng biến đổi khí hậu, theo đó những băng sơn ở hai địa cực sẽ tan khiến biển cả sẽ đầy hơn, dâng cao khiến nhiều đảo quốc bị chìm, nhiều quốc gia bị mất đất. Nhưng khi cánh cửa này khép lại sẽ có cánh cửa khác mở ra và đó chính là Bắc Cực. Ngoài những tài nguyên sẽ phát lộ như hải sản, dầu lửa và các loại khoáng sản khác, trong đó nguồn đất hiếm có thể đạt đến 25% trữ lượng toàn cầu; Bắc Cực còn hứa hẹn một tuyến đường hàng hải thuận tiện nối liền Á – Âu – Mỹ. Theo một số dự báo thì, trong nửa thế kỷ tới, cứ đến mùa hè có đến 80% bề mặt Bắc Băng Dương tan chảy nên tàu bè có thể qua lại thoải mái và, dẫu chỉ hoạt động trong vài tháng hè, đó sẽ là con đường hàng hải nhộn nhịp vì rút ngắn chi phí vận chuyển rất lớn.
Từ xa và từ lâu, Trung Quốc đã dòm ngó và hành động. Sau thử nghiệm đầu tiên vào năm 2013 với tàu thương mại Tien En, ngày 29/3/2025 Trung Quốc đã khai trương tuyến hàng hải qua Bắc Băng Dương đầu tiên với tàu hàng Istanbul Bridge có thiết kế đặc biệt, khởi hành từ cảng Ninh Ba – Châu Sơn, trực chỉ cảng Felixstowe của Anh. Trung Quốc, do đó, đã trở thành quốc gia đầu tiên vận chuyển hàng hóa đến Âu châu Bắc Cực thay vì chạy qua kênh đào Suez.
Chuẩn bị rất bài bản, kỹ càng, Trung Quốc đã không dại dột đòi hỏi chủ quyền mà ráo riết vận động, mua chuộc khối Bắc Âu bằng lợi ích thương mại để có chân đứng và tiếng nói trong các vấn đề Bắc Cực. Cùng lúc, giới học thuật Trung Quốc lại xâm lăng bằng… lý lẽ. Họ gân cổ rằng theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) thì Bắc Băng Dương là tài sản chung của nhân loại, mà Trung Quốc cũng là… một phần của nhân loại, do đó Trung Quốc cũng phải có quyền hưởng lợi.
Đây là điều nực cười. Nếu, với Biển Đông, Trung Quốc luôn bác bỏ UNCLOS, chỉ trưng dẫn những về “bằng chứng lịch sử” mơ hồ để đòi hỏi “chủ quyền lưỡi bò” thì, với Bắc Cực, Trung Quốc lại bám chặt vào UNCLOS.
Đám “học giả” này còn đòi hưởng lợi dựa vào tác động của biến đổi khí hậu. Chúng kêu ca rằng hiện tượng này gây thiệt hại nặng đến Trung Quốc, đặc biệt là an ninh lương thực khi lũ lụt ở vùng duyên hải ngày càng nhiều hơn, dữ dội hơn: Đã bị thiệt thòi do những tác động của biến đổi khí hậu, tại sao Trung Quốc không được hưởng những mối lợi mà biến đổi khí hậu mang lại?
Đây cũng là một điều nực cười khi Trung Quốc, bao năm qua, đã phớt lờ lời kêu gọi của giới môi sinh và trở thành thủ phạm gây ô nhiễm hàng đầu, thúc đẩy tình trạng biến đổi khí hậu. Nhưng nực cười thì nực cười, Trung Quốc đã thực sự chuẩn bị cho việc thủ lợi từ Bắc Cực. Nếu Trung Quốc thực dân một cách lớp lang, bài bản thì Trump lại thực dân một cách mê sảng, bốc đồng. Trung Quốc mua chuộc đồng minh vùng cực cận nhưng trắc trở. Trump thì phá ngang quan hệ đồng minh thân thiết khi dọa tăng thuế các nước Bắc Âu nếu không trao chủ quyền hòn đảo Greenland cho mình [5].
Trung Quốc chuẩn bị tâm lý cho người dân, gieo rắc vào đầu họ ý tưởng rằng họ phải được chia phần ở Bắc Cực. Trump thì khiến những người Mỹ tử tế lắc đầu ngao ngán khi, vừa lập luận một cách trẻ con, vừa hung hăng với giọng điệu đế quốc, thực dân.
Trump, như thế, đang trở thành… Trung Quốc. Nhưng Trump lại kém xa những cái đầu ở Trung Nam Hải ở sự bài bản, lớp lang và mưu mô thâm hiểm. Trung Quốc có cả một hệ thống chính trị và một bộ máy xâm lược và đồng hóa. Trump chỉ một kẻ phổi bò và trẻ nít được trao quyền tổng thống, như một sự lỡ chân của lịch sử. Trump quần tụ quanh mình toàn hạng nịnh thần, chẳng ai dám nói “Không” và Trump càng ngày càng cao ngạo, cho mình là đúng [6].
Trump đang trở thành nỗi ô nhục của nước Mỹ.
Nước Mỹ, đặc biệt là đảng Cộng Hòa, từng gánh chịu nỗi ô nhục mang tên Chủ nghĩa McCarthy (McCarthyism), phát sinh từ trò mỵ dân của Thượng nghị sĩ Joseph McCarthy, kẻ khuấy động nước Mỹ trong gần nửa đầu thập niên 1950 với chiến dịch chụp mũ cộng sản nhắm vào các giới chức trong Bộ Ngoại giao, Quân đội, các nghệ sĩ Hollywood và giới trí thức trong các trường đại học. Giống như bọn kiêu binh ICE của Trump hiện tại với di dân, những kiêu binh của Ủy ban điều tra” do McCarthy đứng đầu cũng hùng hổ xông vào lục tung các thư viện và châm lửa đốt sách vở mà chúng cho là thiên tả.
Nhưng rồi thì trò mỵ dân này cũng bị vạch mặt mà phát pháo đầu tiên là bài diễn văn của nguyên Tổng thống Dwight Eisenhower thuộc đảng Cộng Hòa trong lễ tốt nghiệp ở Viện Đại học Dartmouth vào tháng 6 năm 1953, kêu gọi các sinh viên đừng có a tòng với bọn đốt sách, đừng nghĩ rằng có thể giấu đi lỗi lầm bằng cách giấu kín chứng cứ và đừng sợ, cứ thoải mái đọc bất cứ cuốn sách nào miễn là nó không xâm phạm đến quan niệm của mình về sự tử tế. Nguyên văn: “Don’t join the book burners. Don’t think you are going to conceal faults by concealing evidence that they ever existed. Don’t be afraid to go in your library and read every book, as long as that document does not offend our own ideas of decency.”
Một năm sau, trong buổi điều trần được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc ngày 9/6/1954, Luật sư Joseph Nye Welch, đại diện pháp lý cho nạn nhân của McCarthy, đã quạt thẳng vào mặt y rằng thế đã đủ rồi, phải chăng y không còn chút liêm sỉ nào nữa? Nguyên văn: “You’ve done enough. Have you no sense of decency, sir, at long last? Have you left no sense of decency?”
Sau đó thì Quốc Hội giải tán Ủy ban điều tra, và mất hết quyền hành, McCarthy chỉ biết tìm quên trong men rượu và, cuối cùng, qua đời như một con nghiện. Nhưng McCarthy và những kẻ a tòng chỉ mới là những “book burners”, bọn đốt sách. Trump và bọn a tòng MAGA thì đang đốt cháy sự tử tế và lòng tự trọng của nước Mỹ, người Mỹ.
Phải có một lúc nào đó, và phải có ai đó quát thẳng vào mặt Trump những lời lẽ tương tự, rằng ‘Enough is enough”, rằng thưa ông, đã có bao giờ, nước Mỹ này từng có một nhà lãnh đạo vô lại như ông?
Nhất định phải hỏi như vậy bởi, với hạng người như Trump mà đặt ra câu hỏi về sự tử tế thì thật là thừa thãi, vô duyên, và trớt quớt.
Chú thích:
1. Hồ Tiến Tích (Hu Xijin) là chủ bút khét tiếng nhất của Thời Báo Hoàn Cầu (2005-2021). Tờ báo này ra mắt đầu tháng 3 năm 1993, như là phụ trương của Nhân Dân Nhật Báo, và là tiếng nói bán chính thức của Bắc Kinh. Hồ Tích Tiến từng học về đối ngoại quốc phòng ở Nam Kinh và có bằng thạc sĩ văn học Nga của Đại học Bắc Kinh. Từng là phóng viên chiến trường và chuyên viết xã luận.
Thời Báo Hoàn Cầu chuyên cổ xúy chủ nghĩa dân tộc, nhồi nhét vào đầu người Trung Quốc về vấn đề tranh chấp biển đảo giữa Trung Quốc với các nước xung quanh theo một góc nhìn hiếu chiến, xuyên tạc. Trong khi Trung Quốc gây hấn, lấn chiếm trên biển Đông thì Thời Báo Hoàn Cầu luôn rêu rao rằng Trung Quốc là nạn nhân, một nước mạnh bị một nước yếu đe dọa! Bài báo đưa tin tàu cá Trung Quốc thường xuyên bị các tàu chiến Việt Nam truy đuổi, phun vòi rồng, bắn chỉ thiên xua đuổi.
Hiện tại người coi tờ báo này là Fan Zhengwei (Phạm Chính Vĩ – Bí thư đảng ủy) và Wu Yimin (Ngô Di Minh – chủ bút).
2. https://edition.cnn.com/2025/09/22/politics/kirk-funeral-trump-christianity-government-analysis
Monroe Doctrine được Tổng thống Mỹ James Monroe công bố trước Quốc hội ngày 2/12/1823 với ba yếu tố chính để bảo về quyền lợi của Mỹ:
• Chấm dứt việc khai phá thuộc địa của Châu Âu tại Châu Mỹ Latin
• Nghị trình chính trị Mỹ sẽ tách rời nghị trình chính trị của Châu Âu
• Châu Âu không có quyền can thiệp vào công việc “nội bộ” của Châu Mỹ.
Thời ấy, các nước Châu Âu sở hữu nhiều thuộc địa từ Á sang Phi và Mỹ Latin trong khi Mỹ, như là cựu thuộc địa của Anh, không có thuộc địa nào trong tay. Ngoài ra, theo một số sử gia, lúc đó Moroe còn muốn răn đe Nga vì nước này cũng cũng đang lăm le dòm ngó khu vực Bắc Mỹ. Nhưng lúc này Mỹ chưa thể nắm được ưu thế tuyệt đối so với Châu Âu nên học thuyết dành hẳn một biệt lệ đối với những thuộc điạ sẵn có của Châu Âu: Những phần đất đang bỏ ngỏ mới là của Mỹ, Châu Âu chỉ nên chấm dứt việc bành trướng thuộc địa.
5. Tuy nhiên quan hệ xấu đi từ năm 2019 khi các nước này tẩy chay công ty Huawei, phản đối hành động đàn áp tại Hồng Kông, các trại cải tạo tại Tân Cương. https://thediplomat.com/2022/06/falling-out-of-favor-how-china-lost-the-nordic-countries/
Nguồn: Tiếng Dân