Nguyễn Hoàng Văn
30-3-2026
Nếu tiếp tục sống đến hôm nay thì, liệu, nhà thơ Trần Vàng Sao có muốn “xử” Donald Trump như đã từng đòi bắn bỏ hay treo cổ những lãnh tụ cộng sản ở miền Bắc vào đầu thập niên 1970, khi từ chiến khu về đây chữa bệnh để rồi tàn cơn ảo mộng?
Việc đông đảo giới tinh anh trên đất nước chúng ta, giới nghệ sĩ hay giới “cầm tri thức”, hăm hở ủng hộ một tên phản trí thức và, thậm chí, phản cả nhân loại luôn làm tôi khắc khoải với câu hỏi tương tự.
Tôi vẫn thắc mắc là, nếu còn sống, thì những tên tuổi vang bóng một thời sẽ hành xử thế nào, chẳng hạn như nhà thơ Bùi Giáng. Nhà thơ không ai ghét được của chúng ta sẽ nhìn hắn, kẻ đang khiến giá xăng hiện tại tăng vùn vụt, như thế nào? [1]
Rồi Hữu Loan, Quang Dũng, Trần Dần, Phạm Duy, Trịnh Công Sơn hay Nguyễn Chí Thiện …? Ủng hộ hay không ủng hộ? Ai sẽ không ngại bày tỏ quan điểm? Và ai sẽ ngậm miệng để… bảo trì đội ngũ hâm mộ viên, rón rén bước khẽ trên đường ranh giới mong manh giữa hai bên không muốn mất lòng phía nào?
Và bây giờ là Trần Vàng Sao, khi nghe ông Jesse Ventura, cựu Thống đốc tiểu bang Minesota, lên tiếng về việc trốn lính có nòi, có tông có tộc của Trump. Từng gởi gắm niềm tin cho lý tưởng cách mạng từ xa, nhà thơ đã vỡ mộng ngay khi chạm chân vào hậu phương xã hội chủ nghĩa để rồi, nói theo chính nhà thơ, là đối xử như một “con chó”.
Đầu tiên là sự vỡ mộng thể hiện trong câu ca dao xuất hiện sau tháng Tư năm 1975:
Ở xa anh tưởng Thúy Kiều
Đến gần lại hóa người yêu Chí Phèo!
mà, mới nghe, tưởng chỉ đơn thuần là chuyện xấu đẹp lộn sòng mà, thực ra, là cả một… trời tâm sự của giới “cầm tri thức” thân Cộng ở miền Nam. Vì bất mãn với chế độ Sài Gòn, họ thần thánh hóa chế độ Hà Nội, để rồi, sau khi tỏ mọi “đường đi lối về”, mới bàng hoàng nhận ra rằng nàng Thúy Kiều từng mộng tưởng từ xa chỉ là ả Thị Nở ma chê quỷ hờn.
Nhưng Trần Vàng Sao thì không đợi đến tháng Tư năm ấy. Nhà thơ này đã sáng mắt sớm hơn khi đến miền Bắc vào năm 1970 và chứng kiến một xã hội đói rách, bất công. Bên cạnh những phản tỉnh mang tính triết học, trong nhật ký dấm dúi viết lén, Trần Vàng Sao đã phẫn nộ đòi bắn, đòi treo cổ “những kẻ nào, người nào đã ăn đường, sữa, tã lót của trẻ con, ăn hòm, vải liệm của người chết, những kẻ đã đẩy con dân vào chiến trường, còn con cháu họ thì qua Liên Xô, Bulgaria, Hungary…” [2]
Và đó cũng là điều mà ông Ventura nêu ra với “cả họ nhà Trump”. Ông Ventura – 74 tuổi, từng tham chiến ở Việt Nam và là một cựu huyền thoại đô vật – cho rằng, tên trốn lính Trump này đã phát động chiến tranh một cách bừa bãi và đang tùy tiện đẩy con cái người khác vào chỗ chết.
Với Trump, chiến tranh là một canh bạc tùy hứng, không một mục tiêu, không một chiến lược lâu dài, cũng không có kế hoạch dự phòng “Plan A – Plan B – Plan C”. Với Trump thì chiến tranh là chuyện tang tóc của ai đó, trừ tông tộc nhà mình. Con cái nhà ai có thể ra trận, mất mạng hay thương tật nhưng con cái Trump thì chỉ có thể ngồi nhà hưởng lạc và đếm tiền, như “cậu ba” Eric, cậu có thể bám vào chiến tranh làm giàu qua việc đầu tư vào vũ khí drone, nhưng đừng mơ cái ngày “cậu” ra trận [3].
Ventura đề cập những điều này trên chương trình Piers Morgan Uncensored khi được hỏi về xung đột tại Iran [4]. Theo ông thì một nhà lãnh đạo từng trải qua quân ngũ thì mới hiểu thế nào là chiến tranh, còn Trump chỉ là “một tên trốn lính hèn nhát” (draft-dodging coward).
Nhưng kể ra thì bây giờ Trump cũng có thể vớt vát, có thể “biện minh cho cuộc chiến này bằng cách sẵn sàng gởi con mình ra trận”: “Làm sao anh có thể ném con cái người ta ra mặt trận trong khi giữ kỹ con cái mình ở nhà?”
Ventura đề cập đến cậu út Barron Trump, 20 tuổi:
“Bởi thế ngay lúc này tôi kêu gọi Barron Trump, con trai của Donald Trump (hãy nhập ngũ). Sau cùng, ông ta có ba vợ, vợ nào cũng có con cả nhưng chẳng ai từng phục vụ trong quân đội. Theo hiểu biết của tôi, trong cả trăm năm qua chẳng có ai trong dòng họ Trump phục vụ đất nước như một quân nhân. Vậy thì Barron, anh hãy thay đổi truyền thống này. Anh hãy nhập ngũ ngay lập tức, anh hãy làm điều mà cha anh không có gan và lòng yêu nước để làm”.
Trump có năm con, hai gái ba trai. Hai con trai lớn của Trump, Donald Jr và Eric, chưa bao giờ phục vụ quốc gia như một quân nhân. Mà Trump, dù thời trung học từng ghi danh vào trường thiếu sinh quân New York Military Academy, cũng chưa bao giờ mặc áo lính. Khi Mỹ can dự vào chiến tranh Việt Nam thì Trump giả vờ bị bệnh gai xương (bone spurs) ở chân để khỏi ra trận [5].
Thời trẻ, đôi chân ấy có thể dặt dẹo để giúp Trump an thân ở nhà, không phải ra trận nhưng cũng đôi chân ấy, thời già, lại giúp Trump bay bướm bước nhảy disco trong những kỳ vận động tranh cử và, thậm chí, ở tuổi bát tuần, vẫn đủ sức gánh chịu khối xương thịt nặng trên một tạ (224 pound) của Trump, đều đặn vung gậy trên sân golf [5].
Cả ông nội của Trump, Friedrich, cũng do trốn lính ở Đức nên năm 1885 mới dắt theo anh con trai Fred – cha của Trump – mà di cư sang Mỹ. Mà anh con trai này, cha Trump, cũng chưa bao giờ đi lính. Nói Trump trốn lính có nòi, có tông, có tộc là thế.
Ventura cho biết, mọi thành viên trong gia đình mình đều từng phục vụ đất nước như là người lính nên có thể tự tin nói toạt ý đồ “muốn thấy một anh Trump nào đó trong quân ngũ”. Theo ông thì “bọn Trump” này “đừng nên hưởng lợi suông từ thế giới tự do” và đã đến lúc “phải có ai đó phục vụ đất nước như một quân nhân” và kẻ “thích hợp nhất lúc này là Barron”.
Có thể hiểu là cậu út Barron cũng sẽ theo truyền thống của gia đình, chẳng “ngu” gì làm thế. Máu đầu cơ khiến bọn Trump này nhìn vào mọi việc, kể cả chiến tranh, bằng lăng kính kinh doanh, nghĩa là phải tối đa hóa lợi ích và tối thiểu hóa thiệt hại. Tối đa hóa lợi ích thì có cậu ba Eric, đang đầu tư vào kỹ nghệ sản xuất drone. Tối thiểu hóa thiệt hại thì có cậu út Barron, đang tuổi lính nhưng… ngu gì đi lính.
Từ câu chuyện của “tông tộc nhà Trump” mới thấy rằng, chúng ta có thể chê bai thực dân đế quốc bất cứ chuyện gì, trừ việc bảo bọc con cái: Trên khía cạnh này, bộ máy vận hành của nó rất là sòng phẳng với nhân dân của mình, so với những bộ máy cai trị mệnh danh “chính quyền nhân dân”.
Hãy nhớ lại Trung úy Bernard de Lattre de Tassigny. Xuất thân trong một gia đình quý tộc Pháp, con trai Jean Joseph Marie Gabriel de Lattre de Tassigny (1889 –1952), Cao uỷ kiêm Tổng tư lệnh Quân đội Pháp tại Đông Dương. Cha toàn quyền cả chính trị lẫn quân sự ở Đông Dương nhưng cậu con trai duy nhất vẫn phải lăn lộn trong một đơn vị tác chiến nên thiệt mạng trong một trận giao tranh tại Ninh Bình năm 1951, mới có 23 tuổi.
Hãy nhớ ông Bob Kerrey, Thống đốc tiểu bang Nebraska (1983 – 1987), Thượng nghị sĩ (1989 – 2001), từng tranh ghế ứng cử viên tổng thống của đảng Dân Chủ vào năm 1992 nhưng thất bại trước ứng cử viên Bill Clinton. Năm 1966, đang yên ổn với cuộc sống sung túc nhưng “tầm thường” của một dược sĩ, rằng thân trai không thể mãi mãi bám lấy quầy thuốc để đếm tiền, nên tình nguyện nhập ngũ, mà là lính thứ dữ, biệt hải SEAL Navy, bị thương tại chiến trận năm 1969 [6].
Hãy nhớ cố Thượng nghị sĩ John McCain, con trai của Đô đốc John Sidney McCain Jr. (1911 –1981). Cha là tư lệnh Hải quân Mỹ tại Thái Bình dương nhưng con vẫn ra trận, bị bắn rơi tại Hà Nội vào tháng 10 năm 1967 và, trong tù, đã từ chối ân huệ được tự do sớm, chỉ đòi hỏi sự công bằng với đồng đội.
Và hãy nhớ Tổng thống John Kenndy, Ngoại trưởng Bob Kerry v.v., những thanh niên ưu tú, thuộc dòng dõi “quý tộc” Mỹ, tất cả đều hăm hở tình nguyện lên đường phục vụ đất nước, từng tham gia những trận đụng độ khốc liệt nhất.
Đó là điều không hề diễn ra trên “đất nước anh hùng” ở đó giới lãnh đạo thoải mái vung tay ném con cái người khác ra trận, trong khi đưa con cái mình sang Liên Xô hay Đông Âu du học, cái sự bất công khiến nhà thơ Trần Vàng Sao phẫn nộ, đòi lôi cổ giới chức quyền ra bắn hay treo cổ.
Và nếu Trần Vàng Sao đòi bắn bỏ giới lãnh tụ này vì đã “ăn đường, sữa, tã lót của trẻ con, ăn hòm, vải liệm của người chết” thì Trump cũng làm thế, khác gì? Chỉ để có thể giảm thuế cho giới tỷ phú Mỹ, Trump đã cướp giật thực phẩm “đường, sữa” của trẻ em và cả người già, không chỉ tại Mỹ mà hầu như trên thế giới khi cắt bỏ những chương trình phúc lợi và bảo hiểm y tế và ngân sách viện trợ nước ngoài.
Trần Vàng Sao đã phẫn nộ khi tỉnh ngộ, rằng nàng Kiều mơ tưởng chỉ là cô Nở, nhưng còn giới tinh anh trên đất nước chúng ta hiện tại? Từ đầu đến cuối, kẻ trốn lính nhà nòi, trốn lính có tông có tộc kia, như một tên trọc phú, đã thể hiện hình hài Thị Nở rất rõ ra rồi, vậy mà, đau đớn thay, lại mê say nhìn ngắm như thể là thực sự ngắm nghía Thúy Kiều.
Người thất học, ngu dốt có đui mù như thế cũng đành. Nhưng giới tinh anh, những kẻ sẽ dẫn dắt đất nước đi vào tương lai mà vẫn không nhìn ra hay dự báo nổi sự việc hôm nay thì quả là một điều xót xa, buồn thảm và, có thể nói là cực kỳ ô nhục.
_________
Chú thích:
1.Trong tiểu luận “Cầm quyền và cầm tri thức” tôi đã đề nghị nên sử dụng từ “cầm tri thức” thay cho từ “trí thức” gây nhiều tranh cãi. Vì giới gọi là “trí thức” Việt Nam có khuynh hướng phò chính thống, tức phò giới “cầm quyền” thì nên gọi họ với một danh xưng trung tính hơn là “cầm tri thức” để làm sáng tỏ canh bạc trao đổi giữa hai bên. Bài đã đăng trên talawas blog và Tiền Vệ: https://www.talawas.org/15119/; và: https://tienve.org/home/literature/viewLiterature.do?action=viewArtwork&artworkId=9606
2. http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php/talaDB/talaDB/showFile.php?res=5761&rb=08
3.https://abcnews.com/US/trump-sons-investing-domestic-drone-production-businesses/story?id=130908416
6. Tháng 4 năm 2001 tạp chí The New York Times khui ra cuộc hành quân ở Thạnh Phong, Bến Tre: Tối 25/2/1969, trung đội Kerrey chỉ huy tiến vào đây tấn công vào một mục tiêu nghi ngờ, tuy nhiên nạn nhân thực sự là 21 thường dân gồm người già, phụ nữ và trẻ em. Kerrey nhận trách nhiệm cho các vụ này với tư cách chỉ huy nhưng giải thích: “Theo bài bản của cuộc hành quân là phải loại bỏ những người mà chúng tôi chạm trán” (Standard operating procedure was to dispose of the people we made contact with”. Năm 2016, qua sự giật dây của bà Tôn Nữ Thị Ninh, một số tờ báo tại Việt Nam lại lôi ra chuyện này, sau khi ông Kerrey được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng quản trị Đại học Fulbright.
Nguồn: Tiếng Dân