Trực Ngôn
15-2-2026
Ngày 12-2-2026, thông tin cựu Thủ tướng Na Uy Thorbjørn Jagland bị truy tố vì liên quan đến hồ sơ Jeffrey Epstein, đã làm chấn động chính trường Bắc Âu. Ngược lại, ở Mỹ, dù tên Donald Trump xuất hiện hàng chục ngàn lần trong các tài liệu và lời khai liên quan đến Epstein, nhưng ông Trump vẫn bình an vô sự và vẫn tiếp tục hoạt động chính trị bình thường.
Đặt hai sự kiện này bên cạnh nhau, nhiều người đặt câu hỏi: Vì sao một cựu lãnh đạo ở Na Uy có thể bị đưa ra tòa, còn một nhân vật quyền lực hàng đầu ở Mỹ thì không?
Vụ Thorbjørn Jagland
Ông Thorbjørn Jagland từng giữ chức Thủ tướng Na Uy (1996–1997), sau đó là Tổng Thư ký Hội đồng châu Âu trong giai đoạn 2009–2019. Ông được xem là một gương mặt tiêu biểu của nền dân chủ Bắc Âu, gắn với hình ảnh chuẩn mực và liêm chính.
Theo cáo buộc từ phía công tố, tên của Jagland xuất hiện trong các tài liệu liên quan đến mạng lưới của kẻ tội phạm Jeffrey Epstein. Các nhà điều tra cho rằng, có những liên hệ vượt quá mức xã giao thông thường và họ đang làm rõ liệu có hành vi vi phạm pháp luật nào hay không, đặc biệt nếu có yếu tố tiếp xúc, hỗ trợ hoặc bao che cho một cá nhân đã bị kết án tội phạm tình dục.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở chỗ cựu Thủ tướng Jagland bị cáo buộc, mà ở cách hệ thống chính trị và tư pháp Na Uy phản ứng: Truyền thông nước này và thế giới đưa tin rộng rãi; các đảng phái yêu cầu minh bạch; cơ quan công tố tiến hành thủ tục truy tố khi thấy có đủ căn cứ. Cho dù Jagland phủ nhận mọi sai phạm, nhưng tiến trình pháp lý vẫn được khởi động mà không có dấu hiệu “vùng cấm”.
Trong một xã hội như Na Uy, nơi niềm tin công chúng đặt vào thể chế rất cao, việc một cựu thủ tướng bị truy tố vừa gây sốc, vừa được xem là biểu hiện của nguyên tắc: Không ai đứng trên pháp luật.
Donald Trump và bóng ma Epstein
Jeffrey Epstein bị bắt năm 2019 vì tội buôn bán tình dục trẻ vị thành niên và sau đó chết một cách mờ ám trong trại giam. Mạng lưới quan hệ của ông ta bao trùm giới tài phiệt, chính khách và những người nổi tiếng không chỉ ở Mỹ mà lan rộng ở nhiều nước trên thế giới.
Donald Trump từng thân thiết với Epstein hàng chục năm trước khi ông ta bước vào Nhà Trắng. Hình ảnh hai người xuất hiện cùng nhau tại các sự kiện xã hội ở Florida đã được công bố công khai. Tên của ông Trump cũng xuất hiện trong nhiều tài liệu đã được giải mật, bao gồm danh sách các chuyến bay và các lời khai của các nạn nhân.
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có cáo trạng hình sự nào được đưa ra đối với Donald Trump liên quan trực tiếp đến vụ Epstein. Các cơ quan thực thi pháp luật Hoa Kỳ không tuyên bố rằng ông ta có hành vi phạm tội trong mạng lưới buôn bán tình dục của Epstein.
Bối cảnh này diễn ra trong một môi trường chính trị Mỹ vốn phân cực sâu sắc. Kể từ nhiệm kỳ đầu của Trump, bất kỳ cuộc điều tra nào nhắm vào ông cũng thường bị những người ủng hộ ông ta xem là “săn phù thủy” hoặc “vũ khí hóa tư pháp”, trong khi phe đối lập lại coi đó là nỗ lực bảo vệ pháp quyền.
Phản ứng của hai hệ thống
- Văn hóa chính trị và chuẩn mực đạo đức
Na Uy có truyền thống minh bạch cao và chuẩn mực đạo đức công vụ nghiêm ngặt. Một nghi vấn nghiêm trọng có thể đủ để một chính khách từ chức hoặc bị điều tra độc lập. Uy tín cá nhân gắn chặt với uy tín thể chế.
Ngược lại, chính trường Mỹ những năm gần đây mang tính đối đầu mạnh mẽ. Mọi vấn đề pháp lý liên quan đến một nhân vật lớn thường bị kéo vào cuộc chiến đảng phái. Điều này không có nghĩa là hệ thống tư pháp Mỹ yếu kém, mà là nó hoạt động trong môi trường áp lực chính trị vô cùng lớn.
Cơ chế truy tố và ngưỡng bằng chứng
Ở Na Uy, khi cơ quan công tố tin rằng họ có đủ căn cứ thì việc truy tố một lãnh đạo hay cựu lãnh đạo là bước đi bình thường của nhà nước pháp quyền.
Ở Mỹ, việc truy tố một tổng thống đương nhiệm hoặc cựu tổng thống liên quan đến một hồ sơ nhạy cảm như Epstein, đòi hỏi bằng chứng vượt ngưỡng rất cao. Bất kỳ quyết định nào cũng có thể gây chấn động chính trị và tác động đến toàn bộ hệ thống.
Vấn đề hồ sơ và tính minh bạch
Theo các hồ sơ đã được Bộ Tư pháp Mỹ biên tập (redacted) và công bố, tên của Donald Trump, bà Melania hoặc khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago xuất hiện hàng chục ngàn lần. Một số nhà lập pháp cho biết trong hồ sơ chưa biên tập (unredacted), những cái tên này xuất hiện hơn 1 triệu lần nhưng đã bị bôi đen khi công bố.
Hiện Bộ Tư pháp chỉ cho phép bốn máy tính được sử dụng để các dân biểu và nghị sĩ xem hồ sơ chưa biên tập. Theo ước tính của một số nhà lập pháp, có thể mất hơn bảy năm để tất cả các thành viên viên trong Quốc hội xem được toàn bộ số tài liệu này.
Những chi tiết này càng làm dấy lên tranh luận về tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin của công chúng Mỹ.
Công lý, quyền lực và niềm tin
Hai câu chuyện, hai bối cảnh, nhưng chung một câu hỏi, rằng công lý có thật sự bình đẳng trước quyền lực?
Ở Na Uy, việc truy tố một cựu thủ tướng có thể củng cố niềm tin rằng hệ thống pháp luật vận hành độc lập. Tuy nhiên, nếu các cáo buộc không được chứng minh, nó cũng có thể làm tổn hại uy tín của một nhân vật từng đại diện cho quốc gia trên trường quốc tế.
Ở Mỹ, việc Donald Trump chưa bị truy tố trong hồ sơ Epstein được diễn giải: Quyền lực chính trị giúp tạo ra một “vòng đệm” bảo vệ và có vẻ như Tổng thống Mỹ được miễn trừ khỏi mọi tội ác!?
Điều đáng lo ngại nhất không chỉ là hành vi của bất kỳ cá nhân nào, mà là sự xói mòn niềm tin vào thể chế. Nếu công chúng tin rằng, hệ thống chỉ nghiêm khắc với người ít quyền lực nhưng khoan dung với người có địa vị cao, thì nền dân chủ Mỹ sẽ dần bị bào mòn từ bên trong.
Ngược lại, nếu các cáo buộc được xử lý dựa trên bằng chứng, minh bạch và không chịu sức ép chính trị, thì dù kết quả là truy tố hay không, điều đó cũng góp phần củng cố nguyên tắc pháp quyền.
Thay lời kết
Hai sự kiện liên quan đến Thorbjørn Jagland và Donald Trump, dù diễn ra trong hai hệ thống chính trị khác nhau, đều là phép thử đối với nền dân chủ: Liệu luật pháp có được áp dụng bình đẳng, bất kể địa vị và quyền lực?
Sự khác biệt giữa Na Uy và Hoa Kỳ có thể phản ánh khác biệt về văn hóa chính trị, mức độ phân cực và tiêu chuẩn bằng chứng. Nhưng ở cả hai nơi, câu hỏi cốt lõi vẫn không thay đổi: Công lý có thật sự mù lòa trước quyền lực, hay vẫn bị chi phối bởi chiều gió chính trị?
Câu trả lời không nằm ở những tuyên bố hùng hồn, mà ở cách các thể chế thực thi luật pháp một cách nhất quán, minh bạch và công bằng, là điều mà mọi xã hội dân chủ phải không ngừng bảo vệ.