Phúc Lai
4-2-2026
Đan Mạch bị đẩy vào đường cùng… và Canada chuẩn bị cho chiến tranh du kích, có liên quan gì đến chiến tranh Nga – Ukraine?
1. Hôm qua RFI có bài “Đan Mạch bị đẩy vào đường cùng” với trích đoạn “Từ chỗ mới cách đây chỉ một năm còn coi Mỹ là nước bạn ‘gắn bó nhất’ (hơn cả châu Âu), Copenhagen giờ đây chấp nhận cuộc đối đầu trứng chọi đá chống Mỹ, để bảo vệ chủ quyền, “thà hy sinh chứ không chịu làm nô lệ”.
Ngày 23/01, đài truyền hình công Đan Mạch DR, được AFP dẫn lại, thậm chí cho biết “các đơn vị Đan Mạch đã được cử đến Groenland được lệnh sẵn sàng chiến đấu, nếu Mỹ tấn công vùng lãnh thổ này...”
Và cũng trong bài báo này họ dẫn tiếp đến một chuyện khác: “QUÂN ĐỘI CANADA XEM XÉT KỊCH BẢN ‘CHIẾN TRANH DU KÍCH’ với kết luận “Canada là mục tiêu tiếp theo của Nhà Trắng...”
Tôi chưa bao giờ nghĩ nước Mỹ của Trump lại làm những việc này, hoặc nói cách khác, nước Mỹ lại để cho Trump đi làm những việc này. Nhưng có một điều cần phải ghi nhận, thế giới bước sang năm 2025 với Trump quay lại Nhà Trắng, đã bước sang thời kỳ mà người ta gọi là “ngoại giao bằng sự hỗn loạn”. Những chuyện kiểu “Đan Mạch sẵn sàng chiến đấu ở Greenland” hay “Canada chuẩn bị chiến tranh du kích” nghe có vẻ giống một kịch bản phim giả tưởng, nhưng dưới thời Trump 47, nó là biểu hiện cực đoan của một sự rạn nứt niềm tin chưa từng có trong khối NATO.
Thực tế, đây không phải là một chiến lược địa chính trị bài bản để xây dựng trật tự mới, mà là hệ quả của một ‘cái tôi’ của Trump muốn được coi là trung tâm của vũ trụ. Việc Trump muốn, từ mua đến chiếm Greenland, không phải là chuyện mới; nhưng cách của ông ta hiện tại thì biến ý muốn trước đây thành một yêu sách bắt buộc đã đẩy Đan Mạch vào thế chân tường, và nước này bắt đầu có những biểu hiện theo hướng cực đoan hơn.
Theo tôi, với Trump thì không hẳn là ông ta muốn xâm lược, mà ông ta muốn dùng sự sợ hãi để ép Đan Mạch phải nhượng bộ các đặc quyền kinh tế và quân sự.
Đối với Canada câu chuyện cũng có vẻ không khác mấy, khi Trump đe dọa áp thuế hoặc đóng cửa biên giới vì vấn đề di dân và ma túy, ông ta đang tấn công vào sinh kế của Canada. “Chiến tranh du kích” ở đây không nên hiểu là dân Gia-nã-đại lại kéo nhau vào rừng rú như Việt Minh chống Pháp hay thời nào đó ở Mã-lai… Đây có thể là một sự kháng cự tổng lực về kinh tế, chính trị và phi đối xứng để đối phó với một người láng giềng khổng lồ nhưng người cầm đầu lại [có] tính khí thất thường.
Vấn đề của trật tự thế giới mới là, Trump không phải là nhà chính trị, càng mù tịt về địa chính trị. Do đó, ông ta không có khái niệm sự hình thành nên hệ thống, ở đây là hệ thống địa chính trị tức quan hệ giữa một nhóm quốc gia và các nguyên tắc được xác lập để duy trì các quan hệ đó. Như người ta nhận định, Trump thích giao dịch, kiểu giao dịch mua bán, vì vậy các trật tự cũ được coi là “các hợp đồng mua bán cũ mà Mỹ là bên chịu thiệt”, ông ta phá tan những cái trật tự cũ này để đưa ra giá mới, “để bắt các đồng minh cũ phải quỵ lụy, van xin và cống nạp nhiều hơn”, đúng với bản chất cá nhân con người ông ta. Vấn đề vẫn còn nguyên khi Trump với bản chât con buôn không biết điều, một mặt đòi hỏi nhưng mặt khác, không nhả ra quyền lợi cho đối tác. Cái bế tắc trong cách tiếp cận mọi vấn đề của Trump nằm ở chỗ đó.
Đơn cử, trong mắt Trump, việc Mỹ bảo vệ châu Âu hay Canada không phải là vì lợi ích an ninh chiến lược dài hạn, mà là một dịch vụ bảo vệ mà Mỹ đang bị “mua hớ”. Ông ta không nhìn vào giá trị của liên minh 50 năm qua, mà chỉ nhìn vào hóa đơn của ngày hôm nay. Điều này khiến các nước như Đan Mạch hay Canada cảm thấy bị xúc phạm vì họ thậm chí không được coi là khách hàng, mà còn bị coi là kẻ lợi dụng hút máu, chứ không bao giờ là “đồng đội chung chiến hào.”
Trump không nhận ra rằng, việc các nước đó coi Mỹ là đồng minh chiến lược và đáng tin cậy, là thứ mà nước Mỹ ĐƯỢC NHIỀU NHẤT. Từ đó, rất nhiều lợi ích cả vô hình và cả hữu hình khác, nước Mỹ tự động được hưởng. Khi tôi viết những nhận xét rằng, Trump có thể không ngu ngốc, nhưng về địa chính trị ông ta hoàn toàn dốt nát, nhiều người phản đối. Nhưng có những dẫn chứng mà bản thân cả tôi và cả những fan hâm mộ của Trump khi đứng trước nó, đều không thể lý giải được.
Tại sao Trump tài giỏi đến vậy, mà lại đòi Canada không được bắt tay với Trung Quốc, đòi châu Âu nhượng lại quyền kiểm soát Greenland, đòi các nước tăng chi tiêu quốc phòng… nhưng ngược lại, ông ta lại đe áp thuế 100% lên Canada và đã rút Hoa Kỳ khỏi 66 tổ chức quốc tế??? Một người buôn giỏi thì phải hiểu nguyên tắc CÓ ĐI CÓ LẠI, đây một mình Trump đòi hỏi, đòi hỏi… và không có trả lại cái gì cả.
Tôi cho rằng, nếu nước Mỹ vẫn tiếp tục để vị Tổng thống của mình điên loạn như hiện nay, các đồng minh cũ của nước Mỹ sẽ không tiếp tục nhượng bộ ông ta nữa. Họ sẽ bắt đầu xây dựng những liên minh mới với những luật chơi mới. Chẳng hạn, Mark Carney của Canada và các lãnh đạo EU đang xây dựng “con đường thứ ba”… Như các số liệu đầu năm 2026 cho thấy, khi Mỹ dùng kinh tế làm vũ khí quá đà, các đồng minh bắt đầu tìm cách giảm phụ thuộc vào đồng USD để né tránh các lệnh trừng phạt bất ngờ.
“Con đường thứ ba” là gì? Chúng ta đang chứng kiến Thủ tướng Canada Mark Carney, người từng là Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh và Canada đang dùng chính kiến thức chuyên môn của mình để chống lại Trump. Nước này đang cùng Pháp và Đức thúc đẩy việc sử dụng các đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) để thanh toán trực tiếp cho nhau. Nếu thành công, nó sẽ bỏ qua hệ thống SWIFT và Fedwire (vốn nằm dưới quyền kiểm soát của Mỹ). Nếu Trump áp thuế 100% lên hàng Canada, họ sẽ dùng hệ thống này để thanh toán bằng Euro hoặc dollar Canada trực tiếp, né tránh việc bị Mỹ phong tỏa tài sản hoặc theo dõi dòng tiền.
Khía cạnh nghiêm trọng nhất của câu chuyện đối với Trump có lẽ là việc Trung Quốc nổi lên với vai trò cứu tinh tạm thời nhưng về lâu dài hoàn toàn có thể trở thành chính thức. Để đối phó với lệnh đe dọa áp thuế 100% vì tội “dám thân Trung Quốc”, Canada và một số nước châu Âu lại càng đẩy mạnh hợp tác với Bắc Kinh. Có thông tin cho thấy một số ngân hàng lớn tại G7 đang âm thầm tăng cường kết nối với hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS) của Trung Quốc. Ngoài ra, BRICS Pay mới được thiết lập tháng 11/2025 vừa qua cũng sẽ là một định chế tài chính mới đáng để xem xét.
“Nếu Mỹ không còn là đối tác tin cậy, chúng tôi phải tìm con đường khác.” Việc Thủ tướng Mark Carney gặp Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng 1/2026 vừa qua chính là minh chứng cho sự “thoát Mỹ” này.
Chúng ta không nên quên rằng, giữa năm 2025 vừa qua, G7 đã đi đến một nhượng bộ với Mỹ của Trump bằng cách ký một thỏa thuận nhằm miễn trừ các công ty Mỹ khỏi một số loại thuế quốc tế (như thuế kỹ thuật số); nhưng các nước còn lại trong G7 ngoài Mỹ lại chuẩn bị các đạo luật “chống cưỡng bức kinh tế”. Đây sẽ là các vũ khí pháp lý cho phép EU và Canada trả đũa ngay lập tức vào các bang ủng hộ Trump nếu ông ta thực hiện lời đe dọa áp 100% thuế.
2. Sẽ là sự hình thành của các học thuyết quân sự mới
Tôi nhớ gần đây ông tổng thư ký NATO vẫn nói là châu Âu không thể tự bảo vệ nếu thiếu Mỹ. Có thể đây là một cách nói ẩn ý: Mỹ là Mỹ nào, Mỹ của Trump thì khó nói lắm, chẳng trông chờ gì được đâu… Tôi cũng đã từng viết: “Trump nhất thời, nước Mỹ vạn đại,” ông ta chắc gì đã đi được đến hết nhiệm kỳ, đời ai nắm được tay từ sáng đến tối.
Việc châu Âu tự cường thì là chắc chắn, câu chuyện chẳng qua là họ sẽ đạt được kết quả đến đâu thôi. Bản thân tiềm năng sẵn có của họ có nhiều, chẳng hạn câu chuyện của các loại tiêm kích như Mirage hay Rafale chúng tốt không kém máy bay Mỹ, nhưng vì một số lý do mà để máy bay Mỹ lấn sân… Những diễn biến liên quan đến máy bay chiến đấu cho Ukraine vừa qua, nhất là khi Mỹ cắt một số hỗ trợ với F-16 là bộc lộ vấn đề ngay… cho thấy châu Âu có muốn dựa dẫm nữa cũng không được. Sự “lấn sân” của máy bay Mỹ lâu nay thực chất là một sự lệ thuộc về chính trị và chuỗi cung ứng, và với thái độ của Trump hiện nay việc cắt đứt lệ thuộc sẽ chắc chắn diễn ra.
Đồng thời, thực tiễn cuộc chiến tranh ở Ukraine cho thấy con đường phát triển mới của vũ khí cũng như các cách tiếp cận mới của học thuyết quốc phòng của các nước. Theo tôi, bắt đầu hình thành nhận thức, có thể sẽ không cần vai trò phòng thủ quá lớn, quá mạnh như Hoa Kỳ, dù sự có mặt và tham gia của nước này vẫn cực kỳ quan trọng và cần thiết… Cơ chế phòng thủ mới chưa hình thành rõ, nhưng đã bắt đầu được người Ukraine xây dựng khá đủ dữ kiện và vật liệu, chỉ cuối năm nay hoặc đầu năm sau người ta sẽ hoàn toàn hình dung được rõ và có kết luận về nó.
Ukraine đang viết lại sách giáo khoa quân sự cho cả thế giới. Học thuyết mới mà tôi đang nói đến, đang dần định hình rõ nét có thể tóm gọn:
Thứ nhất, lấy drone làm trung tâm. Một mạng lưới phòng thủ không cần quá nhiều tiêm kích đắt đỏ hay tàu sân bay khổng lồ kiểu Mỹ. Thay vào đó là hàng triệu drone và tên lửa tầm xa nội địa. Điều này giúp các nước nhỏ và trung bình (như Đan Mạch hay Canada) có thể tạo ra một “vùng cấm tiếp cận” (A2/AD) cực kỳ hiệu quả mà không cần ngân sách khổng lồ như Lầu Năm Góc. Tôi sẽ xin quay lại với A2/AD trong một bài viết khác.
Thứ hai, hậu cần phân tán và linh hoạt. Thay vì xây dựng các căn cứ lớn dễ bị nhắm mục tiêu như Nga đang làm hiện nay, Ukraine phân tán kho tàng, dùng Starlink để chỉ huy và tận dụng hạ tầng dân sự một cách bậc thầy, và đây sẽ là bài học lớn cho châu Âu. Trước mắt, nước đang vận dụng đầu tiên là quân đội Ba Lan.
Như vậy, lời nói của Tổng thư ký NATO rằng châu Âu “không thể thiếu Mỹ” cần được hiểu có một ẩn ý sâu xa, nó vừa là lời cảnh báo Mỹ về trách nhiệm, vừa là lời thúc giục châu Âu. Sẽ cần hình thành cơ chế phòng thủ mới. Sẽ không còn là một hệ thống phân cấp mà Mỹ là trung tâm tuyệt đối, mà sẽ chuyển dịch sang một liên minh các “pháo đài tự chủ”.
Trong cơ chế này, Ba Lan là lá chắn bộ binh, Pháp – Đức là hỏa lực không quân và hạt nhân, thông tin tình báo quan trắc từ trên không, còn Bắc Âu là kiểm soát biển. Sự tham gia của Mỹ vẫn quan trọng, nhưng sẽ chỉ còn là một đối tác thêm thắt chứ không phải là người bảo hộ như trước nay. Tí nữa chúng ta sẽ quay lại với khía cạnh này.
3. Nhận xét và kết luận
Cái gì cũng có hai mặt của nó. Cần phải ghi nhận thực tế rằng, thế giới sợ Trump là chính. Như trên đây tôi vừa nhắc đến BRICS Pay, nó không chỉ là một công cụ thanh toán, mà nó là một sinh lộ tài chính dự phòng, và không phủ nhận rằng chính những đồng minh thân cận của Mỹ cũng rục rịch tham gia, như Saudi Arab hoặc UAE… hay ở Đông Nam Á có Indonesia. Họ sợ “vũ khí hóa đồng đô-la” đấy. Nhìn gương tày liếp Nga, Putin bị loại khỏi SWIFT là vỡ mặt ngay, ai mà chẳng khiếp.
Tuy thế, cái trò dọa áp thuế của Trump vẫn là đòn cực mạnh. Khi Trump dọa áp thuế 100% lên bất kỳ quốc gia nào rời bỏ đồng USD, ông ta đang dùng sự sợ hãi để “giữ khách”. Vì vậy, về cơ bản nó vẫn là trò gí dao vào lưng khách hàng, dẫn đến “BRICS giời” cũng không thoát khỏi trời nắng. Điều này là có thật. Đối với các nước như Brazil hay Nam Phi, giao thương với Mỹ vẫn quan trọng hơn nhiều, nên tham gia BRICS thì cứ tham gia, Trump cứ ho cái là sợ chết khiếp. Hệ quả là BRICS Pay hiện nay vẫn chỉ hoạt động ở quy mô “hạn chế và chọn lọc”. Nó chưa đủ lớn mạnh để trở thành một hệ thống thay thế hoàn toàn SWIFT và chừng nào mà Trump còn chỉ dừng ở mức DỌA, thì những cái thiết chế mới này vẫn chỉ là thứ dựng lên để dự phòng là phụ, để tự trấn an là chính.
Nếu đòn “100% thuế” của Trump – vẫn đang kiềm chế “BRICS Pay” ở mức định chế trên giấy tờ là chính, thì cũng sẽ có tác dụng tương tự với “con đường thứ ba” mà Canada, Đức và Pháp tìm cách xây dựng. Theo tôi, tất cả những trò này chỉ để đối phó với Trump, người mà chỉ ba năm nữa là giải tán khỏi Nhà Trắng, và với bất cứ ai làm Tổng thống tiếp theo, sẽ phải sửa chữa rất nhiều sai lầm của Trump.
Trump đang cố biến đồng minh cũ của nước Mỹ thành kẻ thù, trước mắt họ coi ông ta là kẻ thù, không phải nước Mỹ. Vì vậy, họ sẽ cố gắng xoay sở để đối phó với chính ông ta cái đã… vì như đang nói chuyện, chính ông ta cũng gây ra những vấn đề với nội bộ nước Mỹ, dân Mỹ cũng có thể mệt mỏi. Vấn đề chi phí sinh hoạt và các chính sách nhập cư cứng rắn đang đẩy mức tín nhiệm của Trump xuống mức thấp nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng.
Năm nay sẽ là năm có bầu cử giữa nhiệm kỳ của nước Mỹ. Việc ứng viên Cộng hòa vừa thất thủ tại một số “thành trì” truyền thống như Texas trong các cuộc bầu cử địa phương đầu tháng 2/2026 là một hồi chuông cảnh báo. Nếu Đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Quốc hội vào cuối năm nay, Trump sẽ bị trói tay trói chân hoàn toàn về mặt ngân sách và luật pháp.
Với Trump như vậy hai năm cuối của nhiệm kỳ sẽ khá là… thú vị. Với hành xử tán loạn lên như ông ta đang diễn, nếu năm nay tiếp tục như vậy thì thất bại ở bầu cử giữa nhiệm kỳ là khó tránh, và như thế hai năm cuối của nhiệm kỳ, quyền lực của ông ta bị suy giảm tương đối nhiều. Nhất là một năm cuối nhiệm kỳ chính trường Hoa Kỳ thường tập trung vào bầu cử nhiệm kỳ mới, vì vậy Trump càng thiếu đất diễn, và càng bị vô hiệu hóa.
Vì vậy, cách cư xử của các lãnh đạo các nước đồng minh cũ của Mỹ sẽ là vừa đối đầu, vừa hòa hoãn… và theo xu thế chung, cũng tương tự Tập Cận Bình, là dần dần “vô hiệu hóa các trò vè của Trump một cách lặng lẽ”. Một điểm khá rõ, Trump tấn công Trung Quốc của ông Tập không có kết quả, thậm chí bị phản đòn, mặc dù Tập không hề to tiếng, không sa đà vào khẩu chiến. Họ lẳng lặng thắt chặt xuất khẩu khoáng sản hiếm, tăng thuế đáp trả một cách có tính toán và mở rộng vòng tay đón các đồng minh cũ của Mỹ (như việc Mark Carney và các lãnh đạo G7 kìn kìn kéo đến Bắc Kinh vào tháng 1/2026 vừa qua)… Bắc Kinh hiểu rõ điểm yếu của Trump là sự nóng nảy và thiếu nhất quán. Bằng cách duy trì sự ổn định, Tập đang khiến những đòn tấn công của Trump trở nên lạc lõng và phản tác dụng. Ngay tại nội bộ nước Mỹ khi giá hàng hóa bắt đầu leo thang… Con số mức tín nhiệm đang sụt giảm (khoảng 36 – 39%) do giá cả thực phẩm tăng cao và thị trường chứng khoán biến động, Trump trước sau cũng sẽ phải quay về lo chữa cháy trong nhà, thay vì đi gây hấn bên ngoài.
Nếu những trò làm loạn của Trump đến cuối năm 2026 này vẫn không có nhiều kết quả, nó sẽ ảnh hưởng lớn đến cách cư xử của ông ta trong nửa nhiệm kỳ còn lại. Với cá tính chóng nản của mình, tôi nghĩ tất cả những gì ông ta đã bày ra như một đống rác, đi dọn cũng đủ hết hơi, chẳng thể làm được cái gì mới mẻ và to tát đáng kể đâu. Có thể nói, các thiết chế tạm thời hiện nay mà các đối tác và cả đối thủ của Trump đang hình thành, sẽ giúp họ chèo chống được hai năm cuối nhiệm kỳ để chờ Trump nghỉ.
Tuy nhiên, tôi vẫn không cho rằng sự “vô hiệu hóa” các chính sách của Trump sẽ biến thành những cuộc “đảo chính mềm” của các cường quốc bậc trung nhằm lấy lại quyền tự quyết, chẳng ai dại gì thế. Thế giới sẽ xây dựng lại trật tự mới, hậu Trump. Tôi theo triết lý biện chứng khách quan cao, do vậy tôi cho rằng cái gì cũng có hai mặt của nó. Như ông tổng thư ký NATO đã nói, vai trò của nước Mỹ trong bảo vệ trật tự thế giới rất quan trọng và Trump có ngồi mãi cũng sẽ phải ra đi, thực tế cũng chỉ còn hai năm nữa là còn nắm thực quyền, một năm cuối mà ông ta tiếp tục phá phách như thế này thì nếu, Vance là kẻ kế nhiệm để tranh cử, có thắng cử nổi không?
Thực tế hiện nay, JD Vance đang ở trong một thế kẹt. Anh ta một mặt phải ca ngợi Trump để giữ chân cử tri MAGA, mặt khác phải lẳng lặng tiếp nhận và dựng nên hình ảnh một nhà ngoại giao có tính xây dựng hơn để trấn an giới tinh hoa Mỹ. Nếu đến năm 2027, kinh tế Mỹ suy thoái do chiến tranh thương mại toàn diện, cử tri sẽ không còn ‘yêu các chính sách thuế quan’ như Trump tưởng. Khi đó, Vance sẽ phải gánh toàn bộ cái đống rác mà Trump để lại. Một năm cuối nhiệm kỳ của Trump (2028) sẽ là cuộc chạy đua xem Vance có dám ly khai về mặt tư tưởng với Trump để cứu vãn lá phiếu của giới trung lưu hay không.
Thế giới đang ở trong một giai đoạn ‘chờ đợi cơn bão đi qua’. Nhìn xa hơn nữa, dù ai làm Tổng thống tiếp theo của Hoa Kỳ, thì ông ta hay bà ta, sẽ mất rất nhiều công sức để xây dựng lại quan hệ đồng minh với các nước châu Âu, Canada và thậm chí cả… Trung Quốc, nhưng vai trò quan trọng của Mỹ vẫn còn nguyên, nó tồn tại. Trump có thể phá tan những ngôi nhà cũ, nhưng ông ta không đủ kiên nhẫn để xây những tòa lâu đài mới. Những gì ông ta để lại sẽ là một đống đổ nát mà người kế nhiệm sẽ phải mất hàng thập kỷ để thu dọn.
Nhưng chính Trump cũng lại đem đến những điều rất mới mẻ.
Chẳng hạn, với hiệp ước an ninh tập thể, gần như chắc chắn NATO sẽ chấm dứt vai trò của nó và thay bằng một Minh ước nào đó mới, trong đó sẽ có những thực thể mới quan trọng trong bảo vệ KHỐI, như Ukraine và Ba Lan… Khi đó, Mỹ sẽ cảm thấy cần cái “New NATO” này và phải tìm cách xin vào, để có được sự hỗ trợ của nó trong bối cảnh mới của an ninh toàn cầu. Những lý luận hí hửng của bọn dư luận viên Tây Luật Tân rằng “Ukraine sẽ không bao giờ được gia nhập NATO” vốn nhai lại của Nga thổ ra, sẽ vứt vào sọt rác.
Thậm chí, “New NATO” sẽ phải vật nài các nước như Ba Lan, Ukraine làm nòng cốt, nếu không thì chỉ cần hai nước đó cùng 1 số nước thêm thắt khác, cũng đã hình thành được một lực lượng đáng kể rồi… “New NATO” sẽ cần họ hơn là họ cần “New NATO”. Thực tế thì bây giờ đã có rất nhiều thứ được hình thành rồi. Chẳng hạn, không ai phủ nhận được một điều rằng, Ukraine và Ba Lan đang trở thành những người nắm thực quyền. Sau 4 năm chiến tranh, Ukraine sẽ sở hữu quân đội thiện chiến nhất châu Âu, còn Ba Lan đang trên đường trở thành cường quốc quân sự số 1 lục địa về lục quân. Họ không cần cái danh hiệu “thành viên NATO” kiểu cũ để được bảo vệ nữa; chính họ mới là người đang bảo vệ phần còn lại của châu Âu. Sau đây là một số điểm đã diễn ra trên thực tế.
Thứ nhất: Các tập đoàn như PGZ (Ba Lan) và các đơn vị Ukraine đã chính thức vận hành các dây chuyền sản xuất drone và sửa chữa xe thiết giáp ngay sát biên giới. Họ đang tạo ra một “kho vũ khí” không phụ thuộc vào bất cứ ai khác, và ngay cả Trump cũng không thể dùng mệnh lệnh hành chính để cắt đứt hay phá bỏ.
Thứ hai: “Bức tường San”: Ba Lan vừa ký hợp đồng trị giá hơn 4,2 tỷ USD để xây dựng hệ thống chống drone hiện đại nhất châu Âu, với sự tham gia sâu của các doanh nghiệp Ukraine. Đây không chỉ là phòng thủ, mà là sự hợp nhất về công nghệ chiến tranh 4.0.
Thứ ba: Điều này chưa diễn ra, nhưng nó sẽ là định chế tương lai cho “New NATO”. Ba Lan đã đề xuất thành lập “Quân đoàn Châu Âu” (European Legion – Lê dương châu Âu!) Đây là thực thể quân sự độc lập, nòng cốt là những người lính Ukraine dày dạn kinh nghiệm và sự hậu thuẫn tài chính từ EU.
Thứ tư: Các quốc gia như Đức và Ba Lan cũng đang hướng tới một thỏa thuận quốc phòng lớn vào cuối năm 2026, bỏ qua Washington ngay và luôn. Hiện tại, cái họ đang hướng tới là xây dựng một “NATO trong lòng NATO” với Ukraine lực lượng xung kích nòng cốt. Đây không phải là “New NATO” thì là cái gì. Phụ thuộc vào người kế nhiệm Trump mà nó sẽ là “NATO in NATO” hay “a brand new NATO”, nhưng thiết chế mới chắc chắn sẽ hình thành.
Vậy Trump và chính sách của ông ta sẽ ở đâu trong câu chuyện này? Nhìn chung, nỗ lực của Trump nhằm mặc cả với Putin “trên lưng người Ukraine” sẽ trở nên lố bịch và vô nghĩa. Khi Ukraine với sự hỗ trợ của các đồng minh châu Âu tự chủ được vũ khí tên lửa tầm xa, họ sẽ tự định đoạt vị thế của mình trong cuộc chiến. Trump có thể ký bất cứ “hòa ước” nào với Putin, nhưng nếu Ukraine không ngừng bắn và những người anh em như Ba Lan và đối tác như Anh, Pháp, Đức… vẫn tiếp tục “bơm đồ”, thì cái hòa ước đó chỉ là tờ giấy lộn.
Bằng gói tài chính 90 tỷ sẽ giải ngân vào tháng Tư này, cũng như nguồn lực của những quốc gia như Anh quốc, Đức, Pháp, Ba Lan… được dựa vào tinh thần vững chắc của người dân Ukraine, chúng ta đang chứng kiến sự xuất hiện của một THỰC TẠI MỚI, mà cái gật đầu của Trump đã không còn là điều kiện quyết định cho sự chấm dứt của chiến tranh. Điều này tôi đã nhận xét từ trước khi Trump nhậm chức, ông ta sẽ đứng trước một mâu thuẫn. Nếu tiếp tục chính sách của Biden, Ukraine sẽ tiếp tục chiến đấu. Nếu chấm dứt chính sách của Biden, Ukraine sẽ tìm cách có được sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn của châu Âu và vẫn cứ tiếp tục chiến đấu, nhưng Trump sẽ tự gạt mình ra khỏi tiến trình hòa bình.
Chuyện Pháp và Nhật Bản nổi lên như những đồng minh chủ chốt trong hỗ trợ thông tin tình báo cho Ukraine là minh chứng rõ nhất cho cái quá trình tự gạt mình ra ngoài rìa của Trump. Chiến tranh sẽ kết thúc mà không cần sự cho phép, ghi nhận hay tuyên bố của Trump. Và đương nhiên, Nobel Hòa bình sẽ không bao giờ có.
Điều thú vị nhất của câu chuyện, có thể sẽ là “hậu Trump”. Đến cuối nhiệm kỳ của Trump, nước Mỹ sẽ nhận ra mình bị gạt ra lề các quyết định an ninh tại lục địa Á – Âu. Sau đó chính người kế nhiệm Trump sẽ phải vật nài để được tham gia vào Minh ước mới này nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế của Mỹ tại châu Âu.
Có một điểm hết sức quan trọng của câu chuyện, là lợi ích. Chúng ta không thể hình dung được thế giới sau 3 năm nữa sẽ thế nào, nhưng nguồn khí đốt của Nga thì còn. Cho dù nước Nga có tồn tại dù yếu đuối, hay tan rã… thì việc quay trở lại cung cấp cho châu Âu là hoàn toàn có thể… khi đó chỉ là vấn đề nhìn nhận “bạn thù” ra sao mà thôi… Ví dụ, việc để cho các “thực thể mới hậu Putin” bán dầu khí để bồi thường chiến tranh cho Ukraine, tại sao không? Khi đó thì khí hóa lỏng Hoa Kỳ lại ế, và người kế nhiệm của Trump lại mất nhiều công sức đi xây dựng lại thị trường…
Tôi nghĩ sẽ có nhiều thay đổi, nhưng cũng sẽ có nhiều thứ quay trở lại với những định chế mới.
Nguồn: Tiếng Dân