Thẩm phán liên bang ngăn chính phủ Mỹ hủy Quy chế Bảo vệ Tạm thời với khoảng 350.000 người nhập cư từ Haiti, giúp họ tránh bị trục xuất.
Thẩm phán Ana Reyes của tòa án liên bang khu vực thủ đô Washington ngày 2/2 ra quyết định tạm dừng vô thời hạn kế hoạch chấm dứt Quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) đối với người nhập cư đến từ Haiti.
Lệnh của thẩm phán Reyes nêu rõ chính phủ liên bang không được hủy tình trạng cư trú hợp pháp lẫn giấy phép lao động của những người Haiti đang hưởng TPS, đồng thời không được bắt giữ hay trục xuất họ.
Lệnh từ thẩm phán Reyes được coi là biện pháp “giải nguy phút chót” cho khoảng 350.000 người nhập cư gốc Haiti đang được hưởng cơ chế tránh trục xuất nhờ đăng ký TPS dưới những đời chính phủ trước. Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem ban đầu lên kế hoạch tước bỏ đặc quyền này đối với người nhập cư Haiti kể từ ngày 3/2.
Trong phần nhận định kèm theo lệnh của tòa, thẩm phán Reyes cho rằng Bộ trưởng Noem đưa ra quyết định tùy tiện và thất thường, vi phạm Đạo luật Thủ tục Hành chính (APA) và không xem xét thấu đáo “mối đe dọa nhãn tiền” đối với những người nhập cư nếu họ bị trục xuất về Haiti, đảo quốc vẫn đang chìm trong bạo lực băng đảng và bất ổn chính trị.
Thẩm phán cũng cho rằng quyết định của bà Noem “có một phần động cơ phân biệt chủng tộc”, viện dẫn các phát ngôn miệt thị mà bà Noem và Tổng thống Donald Trump từng nhắm vào Haiti và người nhập cư từ một số nước.
“Theo Tu chính án thứ nhất về tự do ngôn luận, bà Noem có quyền gọi người nhập cư là kẻ sát nhân, ăn bám, nghiện trợ cấp hay bất kỳ từ ngữ nào mà bà ấy muốn dùng. Nhưng Bộ trưởng Noem vẫn chịu sự ràng buộc của Hiến pháp và APA, đó là trình bày đầy đủ bằng chứng trước pháp luật với các hành động liên quan đến chương trình TPS. Mọi dữ kiện tính đến lúc này cho thấy bà ấy chưa hoàn thiện yêu cầu”, thẩm phán Reyes viết.
Người phát ngôn Bộ An ninh Nội địa Mỹ Tricia McLaughlin cho biết chính quyền có thể đề nghị Tòa án Tối cao Mỹ can thiệp. Bà gọi lệnh của thẩm phán Reyes “mang tính chính trị”, đồng thời tự tin rằng chính phủ sẽ được Tòa án Tối cao chứng minh họ đang làm đúng.
McLaughlin lập luận rằng cơ chế TPS được mở cho người nhập cư từ Haiti sau trận động đất đã xảy ra 15 năm trước, không nhằm mục tiêu trở thành một chương trình “ân xá” giúp họ tránh khỏi biện pháp trục xuất về lâu dài.
TPS do Quốc hội Mỹ thiết lập năm 1990. Từ đó, cả chính quyền Dân chủ lẫn Cộng hòa đều dùng chính sách này để tạm thời bảo hộ pháp lý cho người nước ngoài đến từ các quốc gia gặp xung đột vũ trang, thảm họa môi trường hoặc tình trạng khẩn cấp khác khiến việc hồi hương không an toàn.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy dỡ bỏ phần lớn các chương trình TPS, làm dấy lên nguy cơ trục xuất đối với hàng trăm nghìn người nhập cư từ Afghanistan, Cameroon, Ethiopia, Honduras, Myanmar, Nepal, Nicaragua, Somalia, Nam Sudan, Syria và Venezuela. Tổng thống Trump cho rằng chương trình này đang thu hút nhập cư trái phép, bị lạm dụng và bị kéo dài quá lâu.
Thanh Danh (Theo CBS)