Viễn Trình
Bạn hiền…
Bạn ơi. Thật ra, quả đất này bé xíu vậy mà chỉ riêng chuyện lái xe thôi cũng đủ “chia rẽ” trầm trọng… Bốn mươi năm ở Úc quen lái xe bên trái, sang châu Âu lại phải chạy bên phải. Nghĩ bụng “người ta làm được thì mình cũng làm được”, thế là cả nhà quyết định thuê một chiếc xe kha khá lái một mạch từ Hà Lan sang Paris luôn, thích đâu ngừng đó, độc lập tự do… còn hạnh phúc thì hoàn toàn tùy thuộc vào tay lái.
Giá thuê xe đúng mùa nghỉ lễ thì không mềm chút nào, mà thuê xe kiểu pick-up một nơi, trả xe một thành phố khác thì giá lại càng khủng khiếp hơn! Xin giấu chi tiết giá xe, sợ bạn hiền và mọi người… té ghế! Thú thật, khoảng một tiếng đầu hơi lọng cọng. Chạy được một đoạn là bị xe sau bóp còi inh ỏi. Kệ họ! Chuyện mình mình lo, chắc họ đâu có biết ông tài phía trước mới “từ quê lên tỉnh”. Hệ thống đèn đường bên này cũng khác: vừa nhỏ xíu, vừa khó hiểu. Bảng chỉ dẫn thì toàn tiếng địa phương nên dễ quáng gà vô cùng. Trong thành phố, giới hạn tốc độ đa số chỉ 30 km/h, bò như rùa, hèn chi gần đây nhiều council ở Melbourne muốn giảm tốc độ từ 40 xuống 30 km/h là bị dân chúng phản đối kịch liệt!
Ra tới freeway thì khác hẳn, nhiều đoạn cho phép chạy tới 130 km/h. Xe ngon, có đoạn mình lỡ… nhích lên 140 km/h lúc nào không hay! Chạy gần đến Strasbourg (Pháp), trạm dừng chân kế tiếp thì xe báo sắp hết xăng, đành phải nhờ GPS tìm cây xăng gần nhất. Lúc đó đã 9 giờ tối, đường sá xa lạ, mùa đông hắt hiu, đôi mi nặng trĩu… Wrong way. Go back! Chúa ơi! Mình rẽ lộn sang làn ngược chiều!!! Cũng may xe chạy tới khá chậm nhá đèn ra hiệu rồi dừng lại. Bần bút kịp định thần, tấp vào lề chờ xe ngược chiều đi hết rồi mới bung sang bên phải chạy tiếp. Vợ con trong xe một phen hú hồn hú vía, nhưng vẫn vui vẻ bảo: “Chuyện nhỏ!”kiểu động viên tinh thần ông bố đã sắp… về hưu! Loay hoay rồi cũng tìm được cây xăng. Giá xăng ở châu Âu mắc gần gấp đôi Úc: 1,8 euro/lít (khoảng 3,2 AUD)!!! Mà không chỉ xăng dầu, hầu như cái gì cũng đắt gấp 2, gấp 3 lần bạn ạ! Hèn chi Melbourne được bầu chọn là thành phố đáng sống nhất thế giới suốt nhiều năm liền. Có đi mới biết mình đang sống trong một đất nước thiên đàng mà trước giờ không hay biết! Đúng là “đứng núi này trông núi nọ”.
Strasbourg – France
Thành phố này nằm ở phía đông nước Pháp, giáp ranh với Đức, nên văn hóa và ngôn ngữ mang nét lai giữa Pháp và Đức. Strasbourg được mệnh danh là “thành phố Giáng Sinh”, nổi tiếng với các Christmas Market mở cửa nhiều ngày liên tục trước Noel, thu hút đông đảo du khách. Hòa mình vào dòng người trong khu chợ ngược xuôi chụp hình, ăn vài món đặc sản đường phố cho biết, rồi làm một ly rượu vang nóng Vin Chaud cho ấm người. Vin Chaud thực chất là rượu nho nấu với vỏ cam khô, quế, đinh hương, thêm chút mật ong, uống nóng, mùi thơm dịu, vị ngọt nhẹ, giữ ấm rất lâu. Một đêm Noel đơn giản mà thú vị, bên gia đình và mấy đứa bạn thân của tụi nhỏ cũng bay từ Melbourne qua.
“Nhớ quá đi thôi giọng hát ai buồn. Đêm Thánh vô cùng lạnh giá hồn tôi.”
Sáng hôm sau cả nhà mình đi thăm làng Colmar, một ngôi làng cổ cách Strasbourg khoảng 60 km. Đến nơi mới thấy… đẹp thật! Nhà cửa cao chừng 4 tầng, san sát nhau, màu sắc rực rỡ, xen giữa là những con rạch nước trong veo. Du khách đông nườm nượp. Colmar là nơi chôn nhau cắt rốn của điêu khắc gia Frédéric Auguste Bartholdi, tác giả của Statue of Liberty (tượng Nữ thần Tự Do) đang đứng sừng sững tại New York, Hoa Kỳ, món quà của Pháp tặng Mỹ năm 1886, đánh dấu tình bạn giữa hai nước.
Bạn ạ, có đi mới biết thế giới bao la. Thời nay, kỹ thuật hiện đại, đi đâu cũng dễ: Lái xe thì có cái GPS to tổ bố trước mặt, đi sai đường một tí là nó nhẹ nhàng dịu dàng chỉ lại, không cằn nhằn cau có như con người. Trong túi thì có em iPhone cực kỳ thông minh, hỏi gì cũng trả lời. Cái ví thì toàn thẻ tín dụng đủ size đủ màu từ cây kem ven đường đến bữa ăn sang chảnh trong nhà hàng đều quẹt được… miễn sao cái thẻ còn mập là mọi chuyện sẽ hanh thông!
Sau Strasbourg, mình lái xe khoảng 3 tiếng nữa là vượt biên sang Lucerne, Thụy Sĩ. Thụy Sĩ trong tâm trí mình là một nước nhân đạo có lá cờ đỏ chét với chữ thập trắng, đồng hồ Rolex, ước mơ thuở nhỏ và ngân hàng Thụy Sĩ nơi người giàu gửi tiền. Phải công nhận, phong cảnh Thụy Sĩ đẹp hơn hẳn Pháp: nhiều hồ, núi đồi chập chùng, làng mạc nhấp nhô thanh bình. Lái xe một đoạn là… chui hầm, hầm dài, hầm ngắn, uốn lượn, xây dựng gọn gàng đẹp mắt. Cảm giác như đang lái xe xuyên qua một bức tranh.
Đến Lucerne, mua vé cáp treo lên đỉnh Mount Pilatus cao 2,1 km. Đây là một trong những tuyến cáp treo dốc nhất và đẹp nhất thế giới. Giá vé thì… không mềm chút nào (100 AUD/người). Lên tới đỉnh dù đã chạng vạng, du khách vẫn đông, ai nấy chụp hình, chỉ trỏ trầm trồ. Về đến khách sạn, cơ thể mình bắt đầu có dấu hiệu cảm lạnh: nhức đầu, chóng mặt… rồi nhớ nhà, nhớ khu vườn đang vào hè rau trái đang sum sê cần người chăm sóc, nhớ giàn bầu đang ra hoa, nhớ mấy chậu ớt đang kết trái, nhớ con mèo thiến chắc giờ đang ngồi nhìn ra cửa… ngóng chủ.
Rời Lucerne thơ mộng, mình lái xe lên đường đến Grindelwald, một thành phố núi của Thụy Sĩ, cách Lucerne khoảng hai giờ lái xe. Đoạn đường này đẹp như tranh vẽ: hai bên là đồi núi nhấp nhô, chập chùng, tuyết phủ trắng xóa. Phố Grindelwald nhỏ nhắn, nằm xen giữa những dãy núi đá sừng sững. Khung cảnh nơi đây làm mình nhớ đến mấy câu ca trong bản nhạc “Còn chút gì để nhớ” của Phạm Duy: “Phố xá không xa nên phố tình thân Đi dăm phút đã về chốn cũ Một buổi chiều nao lòng bỗng bâng khuâng.”
Grindelwald là khu trượt tuyết nổi tiếng. Hệ thống xe buýt ở đây miễn phí, hoạt động liên tục để đưa đón du khách đến các điểm trượt tuyết. Riêng cái môn này thì dân Mít tị nạn thế hệ đầu tiên như tôi xin… chào thua. Hồi mới qua định cư, mùa đông mình cũng có lần theo bạn bè, gia đình mò lên mấy địa điểm trượt tuyết ở Victoria, trượt loạng choạng vài bận cho biết mùi tuyết rồi… bye bye luôn. Bây giờ tuổi đã chớm già, xương cốt bắt đầu “trắng xốp”, dễ vỡ như tuyết, nên chỉ đứng ngắm cho vui rồi kiếm chỗ khác chơi.
Mình xin mở ngoặc ở đây nói chút về bảo hiểm du lịch. Đi du lịch mà không mua bảo hiểm thì chẳng khác nào thí mạng cùi cho hên xui. Giá bảo hiểm thường cao hơn khi mình có ý định trượt tuyết hay tham gia những môn thể thao dễ gây chấn thương. Cũng phải thôi, hãng bảo hiểm bảo rằng nếu lỡ có tai nạn lớn, phải gọi cả trực thăng đến cấp cứu thì họ… sập tiệm luôn! Ghé Grindelwald hai đêm mà mình gần như… ở nhà suốt. Lò sưởi mở tối đa, uống thuốc và ngủ là chính. Cú cảm lạnh lên đến đỉnh điểm, ho sù sụ. Tuổi mình gần già, đi chơi xa gặp thời tiết thay đổi, giờ giấc rối loạn, ăn uống thất thường nên bệnh lúc nào chẳng hay dù đi đâu cũng bọc lớp trong lớp ngoài, không khác gì cái đòn bánh tét và trong cặp lúc nào cũng cả chục loại thuốc, thêm chai dầu nóng hiệu con đại bàng vươn cánh mà vẫn chẳng xi nhê chi!
Thằng bạn tên Nghĩa
Rời Grindelwald với cái đầu còn nóng sốt, mình trực chỉ thành phố Lyon thuộc đất nước “thực dân Pháp”. Nhưng điểm đến này mang một ý nghĩa hoàn toàn khác, bởi đang chờ đón chúng tôi là một người bạn đã xa cách suốt bốn mươi năm: Nghĩa Lê.
Nghĩa và mình quen nhau ở trại tị nạn Hồng Kông vào đầu thập niên 80, thời cao điểm vượt biển tìm tự do. Nghĩa đến trại sau tôi một thời gian ngắn. Tôi nhớ thuyền mình mang số 1605, còn thuyền Nghĩa là 1606, phát xuất cách nhau mấy tuần từ một vùng biển ở Huế. Vào trại, vì trạc tuổi, lại gần như cùng quê nên mình và Nghĩa nhanh chóng thân nhau.
Thuyền Nghĩa mang theo 35 mạng người. Khi ra tới hải phận quốc tế thì hư máy. Có người đề nghị tháo máy, cột dây thả xuống biển làm neo cho thuyền khỏi trôi dạt, nhưng đề nghị đó bị phản đối. Thuyền cứ lênh đênh vô định nhiều ngày liền, cho đến khi đỉnh núi Hải Nam hiện ra trong tầm mắt. Mọi người dùng mền làm buồm, tháo phao tre nẹp theo mạn thuyền làm mái chèo, thay nhau chèo thêm mấy ngày nữa thì cập được bờ biển đảo Hải Nam. Nhờ có chút vàng mang theo, họ trao đổi để dân địa phương sửa máy, mua thêm dầu nhớt và thức ăn. Chạy thêm nhiều ngày nữa thì tới Hồng Kông. Cảnh sát biển HK đưa hết người sang tàu của họ, rồi ném một trái lựu đạn cho chìm luôn chiếc thuyền đã tả tơi…
Thời gian đó, chính sách nhận thuyền nhân đi định cư ồ ạt đã chấm dứt. Thuyền nhân đến trại phải có thân nhân hoặc tổ chức bảo lãnh mới được xét hồ sơ; bằng không thì phải chờ theo diện nhân đạo. Nghĩa thuộc diện “tứ cố vô thân”, vượt biên một mình, không thân thích. Hai năm sau, Nghĩa được chính phủ Pháp nhận cho định cư. Thời ấy, ai cũng mong đi Mỹ, Canada hay Úc. Ban đầu Nghĩa cũng chần chừ, nhưng rồi cũng ngậm ngùi lên đường, chia tay một mớ bạn mới quen thân, trong đó có tôi. Một năm sau, mình đi Úc định cư. Dòng đời muôn lối, chia cách… Nghĩa và mình mất liên lạc với nhau từ đó. Mãi đến khoảng một năm trước, qua Facebook, Nghĩa lùng ra được mình và cuộc tái hợp bắt đầu sau bốn mươi năm phù du.
Rồi chuyện gì đến cũng đến. Hai thằng tái ngộ tại tư gia của Nghĩa. Tay bắt mặt mừng, chuyện nổ râm ran trước sự chứng kiến của con cháu hai gia đình. Nghĩa tóc còn dày nhưng đã bạc trắng; tóc mình thì nửa tiêu nửa muối, mà rụng rơi gần hết theo dòng đời. Cụng vài ly, cơ thể mình run lên bần bật hậu quả của việc lái xe suốt sáu tiếng đồng hồ trong cơn cảm sốt. Thế là phải xin kiếu về phòng ngủ một giấc cho hạ nhiệt, sau một cú ói mửa rút ruột. Tỉnh dậy đã gần mười giờ tối.
Mò xuống phòng khách thì vợ chồng Nghĩa và cô con gái đã chuẩn bị sẵn khăn tắm và cái sauna chạy điện đặt cuối hiên nhà. Hai thằng chui vô, vừa xông hơi vừa tiếp tục tâm sự “đời tau, đời mày…”. Xông xong, cả nhà còn nấu thêm một nồi xông lá chanh, vỏ cam, bắt mình trùm kín mền xông thêm phát nữa! Không ngờ lần đầu tiên đến Pháp lại được xông hơi kiểu quê nhà Việt Nam. Chuyện râm ran đến khuya mới chịu đi ngủ một giấc li bì.
Sáng hôm sau, cơn ho sốt đã thuyên giảm rõ rệt. Bữa sáng dành riêng cho tôi là một tô cháo nóng với cá kho, rồi còn được bồi thêm… một nồi xông nữa! Sau bữa ăn, chuyện trò rôm rả bằng đủ thứ tiếng: Việt, Anh, Pháp, giữa ba thế hệ vừa Việt, vừa Pháp, vừa lai (vợ Nghĩa có cha người Tây Ban Nha, mẹ Việt; cô con gái thứ hai lấy chồng Pháp). Vợ chồng Nghĩa đưa gia đình mình đi thăm cơ sở làm ăn của hai người: một hãng đúc khuôn sắt cho các công ty sản xuất hàng loạt. Hãng khá lớn, đầy đủ máy tiện, máy dập, máy cắt, quy mô đàng hoàng. Thằng bạn mình đúng là khá thiệt ra đi hai bàn tay trắng mà giờ có sự nghiệp vững vàng. Nghĩa còn cho biết, hãng này cuối tuần được biến thành phòng trà ca nhạc, nhảy đầm. Chỉ hai hôm trước đó, vợ chồng Nghĩa tổ chức một buổi văn nghệ gây quỹ giúp nạn nhân lũ lụt miền Trung, có gần 150 người Việt tham dự và quyên góp được 10.000 Euro. Rồi Nghĩa và mình bịn rịn chia tay, hẹn một ngày không xa tái ngộ tại Melbourne.
Rời Lyon, mình lái xe trực chỉ Paris nơi sẽ hóng xem pháo bông đón Giao thừa năm mới 2026. Paris là một thành phố mà với mình, bấy lâu nay chỉ hiện hữu qua âm nhạc, văn chương, phim ảnh và những lời kể vu vơ, nhạt nhòa…
“The world is a book and those who do not travel read only one page.” (St. Agustine)
Viễn Trình
Vienna – Austria
05/01/2926
Còn nữa…