Trần Vũ Hải
27-1-2026
Mấy tuần nay, thế giới và nước Mỹ rúng động về chính sách, phát ngôn và hành động của Tổng thống Mỹ Donald Trump và chính quyền của ông. Nhiều người bắt đầu so sánh Trump với Hitler.
Cả Hitler và Trump đều được bầu lên qua cơ chế dân chủ, nhưng rồi nhanh chóng lộ rõ bản chất phản dân chủ: Kiểm soát truyền thông, đàn áp đối lập, bài ngoại cực đoan, và theo đuổi chính sách bành trướng – Hitler với Lebensraum (mở rộng lãnh thổ), Trump với “America First” nhưng thực chất là trục xuất hàng loạt, chiến tranh thương mại, ý đồ rõ ràng về sỡ hữu lẫn kiểm soát lãnh thổ, chính quyền của những nước khác và coi “kẻ thù nội bộ” là mục tiêu, làm ngơ những vụ “hành hình trên đường phố của đặc vụ”…
May mắn cho nước Mỹ (và thế giới), Trump đã gần 80 tuổi, nhiệm kỳ này kết thúc đầu năm 2029 là hết, không thể tái cử nữa – không như Hitler, nắm quyền từ 1933 đến 1945, hơn 12 năm, gây họa diệt vong cho hàng chục triệu người.
Nhưng nguy cơ chưa hết: Nếu JD Vance, Phó của Trump – thật trớ trêu, người từng gọi Trump là “Hitler của nước Mỹ” năm 2016 – kế nhiệm và đắc cử tổng thống năm 2028 (nhậm chức 2029), liệu ông ta có nối gót Trump, trở thành một “Hitler mới”?
Thật tình cờ (hay đáng sợ?) khi đó Vance sẽ đúng bằng tuổi Hitler lúc lên nắm quyền năm 1933 (khoảng 44 tuổi). Từ một “Never Trump”, thành đồng minh thân cận, Vance giờ hăng hái ủng hộ chính sách kiểm soát đại học, đàn áp “woke culture”, và ca ngợi lãnh đạo độc tài như Orbán – những dấu hiệu của chủ nghĩa phát xít đang len lỏi.
Lịch sử có lặp lại, để một “Hitler” mới gây họa cho toàn thế giới? Hay nước Mỹ và thế giới sẽ rút bài học, loại trừ nguy cơ bằng lá phiếu và sự tỉnh táo, không để Trump và nhóm quyền lưc theo Trump bắt nạt, thao túng? Đừng để quyền lực làm tha hóa – hãy cảnh giác!
***
Tôi viết với tư cách người từng sống, học ở Đức và nghiên cứu lịch sử nước Đức, và tư cách một người bạn “lâu năm” của nước Mỹ, phần lớn trong hơn 30 năm qua (kể từ khi Việt Nam và Mỹ lập lại quan hệ ngoại giao) đều là khách mời của Đại sứ quán Mỹ vào dịp Quốc khánh Mỹ hay nhiều dịp khác, tiếp xúc với nhiều nhà ngoại giáo, chính giới, giới luật, kinh doanh và cả dân thường Mỹ, ở cả Mỹ lẫn Việt nam.