Phan Thế Hải
26-1-2026
Báo Quân Giải phóng của Trung Quốc cho biết: “Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập đã nghiêm trọng dung túng và làm trầm trọng thêm các vấn đề chính trị và tham nhũng ảnh hưởng đến sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với quân đội, gây nguy hại cho nền tảng cầm quyền của Đảng”.
Website Bộ Quốc phòng TQ chiều 24/1 có đoạn: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp, cùng Ủy viên Quân ủy Trung ương, Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp Quân ủy Trung ương Lưu Chấn Lập bị nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng.
Dẫu được ẩn dưới những ngôn ngữ chính trị nhưng giới quan sát đều hiểu rằng, sự nghiệp chính trị của Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập đến đây là kết thúc, có thể trở về con số không, thậm chí là âm.
Mối quan hệ giữa Tập Cận Bình (1953) và Trương Hựu Hiệp (1950) là một liên minh quyền lực vừa gắn bó vừa tiềm ẩn căng thẳng, phản ánh rất rõ cách Tập kiểm soát quân đội Trung Quốc (PLA).
Giai đoạn “đồng minh chiến lược” (2012–2017), khi Tập mới lên nắm quyền rất cần nhau để củng cố quyền lực. Cũng như Tập, Trương Hựu Hiệp là “thái tử đỏ” thứ thiệt. Cha là Trương Tông Tân, tướng khai quốc. Bản thân Trương từng tham chiến trong cuộc chiến tranh biên giới với Việt Nam (1979), có uy tín thực chiến hiếm hoi.
Khi Tập Cận Bình lên nắm quyền (2012), PLA vẫn chịu ảnh hưởng mạnh của Từ Tài Hậu, Quách Bá Hùng, đều là những vị có khả năng thao túng quân đội. Tập cần Trương làm điểm tựa để phá “quân đội phe cánh”, mở chiến dịch “chống tham nhũng”. Trong giai đoạn này, Trương là người của Tập, giúp Tập “đánh dọn sân”.
Đỉnh cao quyền lực của Trương nằm trong nhiệm kỳ 2 của Tập (2017–2022). Trương là trụ cột quân sự số 2 ở TQ. Trương được đưa vào Quân ủy Trung ương và là Phó Chủ tịch, phụ trách trang bị, công nghiệp quốc phòng, hiện đại hóa PLA. Trương trở thành nhân vật số 2, chỉ sau Tập. Nhưng cũng từ đây, vấn đề bắt đầu nảy sinh khi Trương quá “độc lập”, có mạng lưới riêng trong quân giới – hậu cần – công nghiệp quốc phòng.
Trong khi Tập ngày càng đa nghi, muốn cá nhân hóa tuyệt đối quyền kiểm soát quân đội. Liên minh bắt đầu chuyển sang trạng thái cảnh giác lẫn nhau. Cần phải nói thêm, về bản chất chính trị, Tập là nhà lãnh đạo độc tài, cá nhân hóa quyền lực, nhưng không phải kiểu độc tài cảm tính, mà là độc tài có tính hệ thống, chiến lược và ý thức lịch sử rất rõ. Điều này giải thích vì sao Tập bắt tay vào thanh trừng ngầm, siết chặt, Trương bị “cô lập mềm”.
Sau Đại hội 20, một loạt tướng lĩnh liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới hệ thống Trương Hựu Hiệp bị điều tra. Lĩnh vực trang bị, lực lượng tên lửa, công nghiệp quốc phòng… Đáng chú ý là Trương không bị động tới trực tiếp nhưng những đệ tử thân tín của Trương lần lượt “rơi rụng”.
Cách làm rất “Tập Cận Bình” là không đánh thẳng mà đánh vào mạng lưới khiến Trương trở thành Phó Chủ tịch Quân ủy có chức danh, nhưng quyền lực thực tế bị thu hẹp. Dẫu Tập còn dung nạp Trương nhưng không còn tin cậy. Tập chưa thể loại bỏ Trương sớm hơn vì Trương là thái tử đỏ, động vào dễ gây phản ứng dây chuyền. Trương là biểu tượng “quân đội có người từng ra trận”. Tập đã đưa nhiều tướng trẻ, trung thành cá nhân tuyệt đối lên thay. Đây là cách “giữ lại để ổn định, nhưng không trao thực quyền”.
Nhưng rồi khi triều đại Tập bộc lộ những yếu kém trong điều hành đất nước, với sự hậu thuẫn của các nguyên lão, Trương Hựu Hiệp đã bộc lộ mong muốn phế truất Tập trước Hội nghị TW 4 (10/2025) nhưng việc không thành. Mới đây, tin tức chấn động đã được tiết lộ, cuối tuần đã xảy ra một âm mưu đảo chính nhằm vào ông Tập Cận Bình, do tướng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập chủ mưu. Tuy nhiên, kế hoạch đã bị lộ khoảng hai giờ trước thời điểm hành động. Sau khi nhận được tin tình báo, ông Tập Cận Bình lập tức rời khỏi khách sạn Kinh Tây và bí mật triển khai chiến dịch phản công bắt giữ những người đứng sau âm mưu.
Trên chính trường TQ, chống tham nhũng thực chất là công cụ tái phân phối quyền lực. Dẫu Trương là “thái tử đỏ quân đội” nhưng khi không còn tin cậy thì việc bị thay thế bởi tướng trẻ trung thành cá nhân với Tập là điều tất yếu. Trương từng là bệ phóng giúp Tập kiểm soát quân đội, nhưng khi Tập đủ mạnh, Trương phải bị vô hiệu hóa rồi thay thế, đó là quy trình.
Một điều nữa rất quan trọng ấy là Tập với tham vọng thống nhất Đài Loan. Bằng cách ve vãn không xong ắt phải rút súng. Xung đột với Đài Loan sẽ là cuộc chiến tranh liên quân binh chủng, không phải chiến tranh lục quân. Trương xuất thân lục quân cổ điển. Trong khi đó chiến tranh Đài Loan cần Hải quân, Không quân, Tên lửa, Không gian – điện tử – mạng… Tập đang ưu tiên các tướng trẻ, kỹ trị, không có “hào quang lịch sử”.
Khi Tập có ý định dùng vũ lực để thống nhất Đài Loan, ông không chỉ vô hiệu hóa Trương mà còn sẵn sàng cho Trương nhập kho cho rảnh tay. Giờ đây, Mỹ và Đài Loan chỉ đếm ngược thời gian để chờ Tập bóp cò! Tuy nhiên, trước khi nổ súng, Tập phải nhìn trước ngó sau, bởi phía sau Đài không chỉ có Mỹ mà giờ đây còn có thêm một đồng minh khác sẵn sàng vào cuộc ấy là Nhật Bản. Hãy chờ xem!